نقش زنان در طایفه پبدنی و قوم بختیاری

اگر چه زن در قوم بختیاری تقریبا تا دهه اول قرن چهارده شمسی از نعمت سواد و خواندن و نوشتن محروم بود و اکثر قریب به اتفاق از رفتن به مکتب و مدرسه باز ماندند و هم چنین زنان بختیاری در ظاهر، نقش کمتر و پایین تری نسبت به مردان در امور قوم و طایفه و خانواده داشتند اما واقعیت امر حکایت از همراهی و همدوشی زنان با مردان قوم خویش را داشته و دارد . زن در بختیاری پابپای مردان در عرصه معیشت وزندگی و تربیت فرزندان ، تولید و درآمد سهمی مساوی داشته و در مواردی نیز سخت کوش تر و پرکارتر ، چرخه زندگی را به حرکت در می آورد . زنان  گذشته از وظیفه مادری و مسئولیت سخت و طاقت فرسای خانه داری و تولید و در آمد ، درایجاد ، حفظ ، حراست و احیا و غنا بخشیدن به فرهنگ و هنر ، آداب و سنن قوم بزرگ بختیاری سهم بزرگ و بسزایی داشته و دارند . شیرزنان بختیاری این وظیفه مهم و سنگین را تقریبا به تنهایی و به صورت آزادانه  و خود خواست  ،  با طیب خاطر و با اشتیاق و میل بر عهده و دوش خود پذیرفته بودند . زنان در راستای حفظ و اشاعه فرهنگ و هنر و آداب و سنن بر مردان پیشی گرفته و سهم بالا و والای خود را در این عرصه مهم فرهنگی ، به گواه آثار و مانده های ادبی و آدابی و فرهنگی قوم بزرگ بختیاری به ثبت رسانده اند . بیشتر اشعار و سرودها نشات گرفته از ذوق و قریحه ظریف و حساس شیر زنان بختیاری در کوچراها و گذرگاههای ایل ، در کاشت و برداشت محصولات ، در هجران مردان و پسران عزیز خود در برزیگری و درو محصولات در سختی گرما و خطرات مرگ آفرین آن ، درجنگ و ستیزها ،  آمال و آرزوها ، استدعا و شکرگزاریها و در مراسم شادی و سوگواریها ازقوه مخیله و سینه پر سوز و گداز حنجره خوش آواز آنان ظهور کرده و تا آینده ای دور و شاید تا ابدی برای نسلهای بعد، با اصالت و پر محتوا پا برجای باقی خواهد ماند . زنان ایل در فراق و دوری از مردان خود به شعر خوانی روی آورده تا التیامی برای درد هجران و دوری برای آنان باشد . گیرایی و جذابیت سروده های زنان ، مردان را وا می داشت تا به ویرایش و وسعت اشعار بپردازند . گیرایی و هیجان سروده های زنان کمک کرد تا مردان در باروری و توسعه اشعار مختلف  بختیاری با زنان با احساس و ظریف  همراه گردند و فرهنگی غنی و اشعاری موسیقایی و پر بار از خود بجای بگذارند . به جرات می توان گفت که مطلع و پایه و خمیر مایه همه سروده ها و اشعار بختیاری از سوی زنان با احساس و صاحب ذوق ، ولی گمنام بنا نهاده شده است و با همکاری و خواست غیر مستقیم مردان با ذوق به تکامل رسیده است .

کل ( kel ) زدن زنان در هر حرکتی برای مردان ، چه در جنگ و ستیز با دشمن و در جدال با سختی های زندگی و طبیعت و چه در شادی و غم ،  و یا در کوچ و کوچراه و یا  کوره راههای صعب العبور ، خود یک موسیقی هیجان آور و تکان دهنده و به حرکت در آورنده است . زمانی که هیچ انرژی برای حرکت در وجود کسی نباشد کل زدن زنان به مردان انرژی و حرکت و غیرت و تعصب می دهد . کل موسیقی بدون کلامی است که بر پایه احساس و غرور ساخته ، و به وسیله ساز حنجره و نای نواخته می شود . اگر چه شعری همراه کل به گوش نمی رسد اما کل به همراه خود پیامی دارد که به شنونده خود می رساند . سازنده این موسیقی و این پیام موسیقایی ، زنان با ذوق و با احساس و دلیر بختیاری هستند که نوایی آنان مهیج و آگاه کننده ای است برای همگان .        

 

     زن بختیاری سروده های خود را به اقتضای مراسم شادی و یا غم و اندوه ، زمان و مکان و موقعیت ، مراد و منظوری خاص به منصه ظهور و آفرینش در آورده است .

سروده های این سالارزنان خود دارای تم و ملودی های خاصی است  و درواقع در  دستگاهی از موسیقی محلی بختیاری ساخته شده است .

سروده های    

     زن با احساس بختیاری برای مراسم نامزدی و عروسی و جشن و شادی ، اشعار زیبا و ویژه ای را سروده و با ریتمی شاد و آوایی خوش و دلنشین ، میهمانان را به وجد در آورده و جشن شاد عروسی را با سرخوشی و امید برای زوج جدید به خاطره ای بیاد ماندنی تبدیل می کند . اشعار داماد لالایی ( دوالالی ) و آهای گل از اشعار و سروده های زنان بختیاری است که در جشن نامزدی و عروسی خوانده می شود .

    در مراسم عزا و سوگواری نیز ، اشعار و سرودهای غمگنانه با صوتی حزن انگیز خوانده می شود . صوت محزون و گریه آلود زنان سرود خوان و به ویژه همخوانی آنان ( سرو و گاگریو ) هر دل سنگی را آب کرده و اشک بی اختیار را از چشمان جاری می سازد .

سرود برزیگری که در سختی درو و خطرات مرگ آفرین آن و در دوری از خانواده برای هر دروگری ، ندا و آوایی بود امیدوار کننده در باز گشت به دامان خانواده . برزیگر خسته از درو و گرمای طاقت فرسای خوزستان ، با خواندن سرود برزیگری به خود امید زنده ماندن می دهد و از تن خستگی درو را به در می کند و ترس از بیماری و جانوران درنده و زهرآگین را از خویش دور می سازد تا  با تامین معاش خانواده به سلامت به دیدارشان بشتابد .

سرود شوخی ( شبیخون ) سروده هایی برای تهییج  مردانی است که یا در جنگند و با دشمن می ستیزند و با خواندن اشعار شبیخون به خود و دیگران جرات و توان مضاعف می بخشند و دشمن را به ضعف و زبونی می کشانند و یا با خواندن سرود های شوخی یاد جنگ  و ایثار و از خودگذشتگی مردان شهید را باز گو می نمایند .

و . . .

هنر های دستی زنان بختیاری  

نقش بافته ها- ورست و شیر دنگ و . . .

موفقیت درمیانجیگری زنان در نزاعها  . . .

و پایمالی حقوق زنان و عوض خون بها رفتن آنان . . .

ادامه مطلب در آینده . . .

 

 

/ 3 نظر / 5 بازدید
لیلا ناصری پبدنی

درود . آفای عبدالهی پبدنی . کار ارزشمند شما بسیار باعث افتخار و مباهات ایل بختیاریست . من همیشه به بختیاری بودن خود افتخار کرده و خواهم کرد. من هم معتقدم باید به نظرات و انتقادات همه احترام گذاشت تا مبادا اینگونه به نظر بیاید که غرض بزرگ نماییست. اما در این صورت هم بهتر است نظرات جوری نباشد که خدایی ناکرده شخصیت افراد ناخواسته زیر سوال برود. در والا بودن شخصیت عموی بزرگوارم سلطانعلی ناصری پبدنی هیچ شکی نیست که البته ارتباطی هم به سطح تحصیلات ایشان ندارد. ایشان در هر صورت مورد احترام و علاقه کل اقوام و آشنایان هستند. و من هم از اینکه نسبت نزدیک با ایشان دارم بسیار مفتخر هستم. اکنون که این پروسه برای شناساندن ایل بختیاری انجام شده و در کنار آن افتخارات این خانواده محترم بر شمرده میشود بهتر است که جای هیچ شک و تردیدی نباشد. اگر چه اصلا مهم نیست که ایشان چه تحصیلاتی دارند (چون در هر صورت انسانی والا وشناخته شده هستند و همگان از دانش خود و فرزندان تحصیلکرده ایشان مطلع هستند و چه بسا بهره مند هم شده باشند) اما پسندیده تر است که برای روشن شدن اذهان عمومی تحقیق لازم به عمل آید. که البته اگر جز این هم باشد خدشه

لیلا ناصری پبدنی

نظرم کامل درج نشد. در هر صورت میخواستم بگویم اگر جز این هم باشد خدشه ای به شخصیت ایشان وارد نخواهد شد. با سپاس از اقدام ارزشمند شما فرزند مرحوم اسحق ناصری پبدنی باعث افتخاره اگه به وبلاگ من مراجعه کنید http://jadeyetanhaei.persianblog.ir با آرزوی موفقیت روز افزون شما

عیسی احمدی پبدنی

با سلام جا داشت از خانم آرتمیس پبدنی نیز یاد می کردید.