پبده و پبدنی و نگاهی تازه به فرهنگ بختیاری

گرده واری[1] سال نو

(شولار نداری یو کلهت[2]...)

    یه سرگذشتی ز گرده واری سال نو مردم بختیاری به نیاتر[3]به ویرم هد که اخوم سیتون بگوم. ای سرگذشت منه زون مردم وست و  زون به زون گشت تا به امروز که به جا سی یه پاره آدمیل بکار اروه. بیشتر به شوخی ایاهه تا راست؛ ز گپون که پرسیدم گدن راستِ راسته. راست یا شوخی، خوندنس ایرزه.[4]

    نیاتر، مردم بختیاری سی سال نو ارهدن به گُتَند[5] و شوشتر و دسبیل[6] و سی هونه واده ها سون گرده واری اکردن. بازار گرمسیری مردم بختیاری بیشتر شوشتر و گتند و دسبیل بید که ای دیندا مسلیمون و لالی هم با اویدن شرکت نفت، بازار بده بستون مردم وابید.

    مردم سی یو که دُز[7] بسون نزنه، وایک، غافله اوندن واره و ارهدن. مرداس هم وا غافله رهد به بازار گتند تا گرده واری سال نونه هونه وادس بکنه. منه بازار چیایی که درواست[8] داشت خرید کرد؛ منه ویرس بید که وا سیزن، دشکه،[9] رخت، هُرما، ارده، سیلون و فت و کت و ... وا بستونه. سی زینه و بچه یلس هم، هی یکی یکی ایوردسون به ویر و استید سیسیون. سی زینه، درگل و کر گپه رخت و پخت و پوزار[10] و ... استید تا به کر کوچیرس که دید دیه نه  پیلی سیس منده و نه روغن و کشک و ... که وا خُس اورد بی، که بفروشه و یه چی سیس بستون؛ وا ته تو پیلس تهنا ترست یه کُلَه سی کر کوچیره بستونه و دیه هیچی!

    تا پیا اوید به مال چیایی که سی زینه و بچه یل استید بی، بسون داد و کلهی هم که سی کر کوچیره استید بی نهاد به سرس و نازس کرد که زس نپرسه په کونی رختام و ...

    کر که دید همه هونه واده سون ز سر تا پا نو آویدنه اما سی هو تهنا یه کله سیس اورده، ری کرد به بووس و گد: بوو په تهنا هیم کله هونه سی مو استیدی؟ موشولار ندارم، مر نیبینی که تلیش تلیش آویده؟ په چه وا پام بکنم؟ لنگام به در و ریم نی وراهه[11] منه مال بگردم. جووه ندارم، پوزارندارم، پوزارام دهرستنه و ...

   بووس که نترست رخت سیس بستونه و شرمندس بید، ریسه بوسید و ناز کرد بس و وا یه آرنگی سیس خوند: شولار نداری؟ یو کُلَهت! جووه نداری؟ یو کلهت! پوزار نداری؟ یو کلهت! ...

   کر کوچیره به سی سال نو مند خس و یه کله! چاره نداشت؛ ز ناچاری دلسه خَش کرد به یه کله که نو بید و منه سال نو نهادس به سرس ...

 ایر دلسه به کله نو هم خوش نیکرد، چه ترست[12] بکنه!

 

 

 



[1] - گردآوری، تهیه، خرید

[2] - کلاهت، کلاه تو

[3] - پیش تر، در گذشته

[4] - می ارزد، ارزش دارد

[5] - گتوند

[6] - دزفول

[7] - دزد

[8] - نیاز

[9] - نخ

[10] - پاافزار، کفش

[11] - روم نمیشه

[12] - چه می توانست

نویسنده : حسین عبدالهی پبدنی : ٢:٠٩ ‎ق.ظ ; سه‌شنبه ٧ بهمن ۱۳٩۳
Comments نظرات () لینک دائم