پبده و پبدنی و نگاهی تازه به فرهنگ بختیاری

همسو خوو بید! هم جیوامون شریکی بید و هم دلامون!

اسونا[1] به شو اول زمستون شو یلدا نیگدن[2]؛ بیشتر بس اگدن شو چله. یه پاره هم ز بسکه دین دراز بید، بس اگدن شو درازه.  

 سی شو چله رهدیم به مال. خوم و منوچر[3] کر تاتم[4] قرار ناهادیم که وا با یک،[5] هونه به هونه ی[6] کس و کارونمون[7] سر بزنیم .

 منوچر زیر شولاری[8] پاس بید[9] و مو شولار شهری؛ مو جیو[10] داشتم و هو بی جیو بید. آخه زیر شولاری خه جیو نداره! منوچر بم گد: ستین! یکی ز جیواته ادی به مو؟

گدم: په جیومه اخوی سی چه؟ منوچر گد: خا مو جیو ندارم هلا[11] که ارویم[12] سی شو چله و چرز[13] بمون ادن،[14] بریزم سون منه چه؟ بیو یکی ز جیواته بده به مو و یکیسون هم سی خوت! مو هم قوول کردم و گدم: باشت![15] جیو چپم سی توو چیو راستم هم راست هم سی خوم.

ره وستیم[16] و رهدیم تا مال[17] به مال در بخوریم و شو چله نه به کس و کارونمون چله موارکی بدیم و جیوا شریکی مونه پر ز چرز بکنیم و...


هونه دیمی[18] بید که آفتم[19] که منی یه چی منه کوش[20] پا چپم هده و هی اروه زیر کچه پام و اچمنم![21] کوشمه کندم، دیدم کوشم پر اویده ز گندم برشته و کلخنگ و...
به منوچر گدم: های کر بیو بنیهر[22] چه وابیده! جیو تو سیلا[23] وابیده و چرزات پای[24] رهسستنه[25] به در[26]! منوچر گد: جیو مو؟ گدم: هری![27] هیم جیو چپ خُمه[28] اگوم که دادمس بت![29]


منوچر گد: ای به ناشادی! په مر نی بید بم بگوی که جیوت سیلاهه؟ چرزا مو همسون رهسستنه؟ ای شانسم به سوسی[30] که هی به خوی![31] آلبرا[32] خوم و شانسم و ...


گدم: ندونم! گاشت[33] یه غا[34] ز سون منده بووه! بیل[35] تا بنیهرم!
خُس اوید و دست ناهاد سر جیو چپم که ز خس بید و گد: ابینی! جیو تو تنگ[36] و پره و ز مونه بدبخت شل و هالی![37] شانسم ز شو چله و گندم برشته هم وا روه به کوری؟ای خدا شانسم تا کی به خوه و ...

گدم: گووم دل نگرون مبو![38] هر چه جم[39] کردیم دیندا[40] اریزیم سون[41] سر یک[42] و بهر سون اکنیم![43]


منوچر گد: مو خه[44] جیو ندارم هلا راستس[45] اکنم؛ یه تالی[46] جُست و بست سر مچ پا چپم و گد: ابندمس[47] که هر چه ز منه جیو رهسست[48] نریزن به در تا دیندا اسو تاله واز اکنیم و ادراریم سون.[49]


هونه دیندایی نه که رهدیم، جیو راستم ز بالا پِک[50] اوید بی و پاگه[51] لنگ شولار چپم هم باد کرد بید و تنگ اوید بی منستی[52] همبونیه![53]


تا اویدیم[54] به هونه، زینه تاتم[55] گد: ستین په شولارت سی چینونه؟[56] په یو چنه منه جیوت؟ پاگه شولارته سی چینونه؟ کر تو خه منی ریمکی![57] جریانه بس گدم. ناهاد واهنده[58]...

یه دسمال[59] پهن کردن زیر پام و مو هم کوشمه دروردم و منوچرهم  تاله گشید... یه هو گندم برشته و کلخنگ و بن و مویز و گندم موری[60] و تمته[61] و ...بید که سرزیر وابید منه دسمال... یادس بخیر! همسو[62] خوو[63] بید! هم جیوامون شریکی بید و هم دلامون!

 

 



[1] - آن وقت ها

[2] - نمی گفتند

[3] - منوچهر

[4] - پسر عمویم

[5]  - با هم، همراه

[6] - خانه ی

[7] - کس و کار، فامیل

[8] - زیر شلوار، پیژامه

[9] - به پایش بود

[10] - جیب

[11] -حالا

[12] -می رویم

[13] - تنقلات، آجیل

[14] - به ما می دهند

[15] -باشد، باشه

[16] - راه افتادیم

[17] - مجموعه خانه های کوچ نشین، خانه

[18] - دومی

[19] - دریافتم، احساس کردم

[20] - کفش

[21] - آزارم می دهد، اذیتم می کند

[22] - ببین

[23] - سوراخ

[24] - پاک، تمام، همه

[25] - ریخته شده اند

[26] - بیرون

[27] - آری، بله

[28] - خودم را

[29] - دادمش به تو

[30]  به سوزی

[31] - همیشه در خوابی

[32] - آل ببرد

[33] - شاید

[34]  - کمی، اندکی

[35] - بگذار

[36] - پر و برآمده، تنگاتنگ

[37] - خالی

[38] - دل نگران مباش

[39] - جمع

[40] - آخر، دست آخر، در پایان

[41] - می ریزیمشان

[42] - روی هم

[43] - تقسیم شان می کنیم

[44] - که

[45]  -درستش

[46] - تاری، تار ریسمانی

[47] - می بندمش

[48] - ریخته شد

[49] - درشان می آوریم

[50] - برآمده

[51] - پاچه™ پایین

[52] - مانستی، مانند، گویی مثل

[53] - انبانی شده

[54] -آمدیم

[55] - زن عمویم

[56]  چرا این چنین است

[57] - دلقک

[58] - خندید، شروع کرد به خندیدن

[59]  دستمال

[60]- گند موری، دانه ای روغنی خوشمزه که مورچگان جمع می کنند و در اطراف لانه آن ها به دست می آید

[61] - پر بادام تلخ

[62] -همان وقت

[63]  خوب

ستین بختیاری

نویسنده : حسین عبدالهی پبدنی : ۱۱:٥٢ ‎ب.ظ ; شنبه ٢٩ آذر ۱۳٩۳
Comments نظرات () لینک دائم