پبده و پبدنی و نگاهی تازه به فرهنگ بختیاری

تالی ز سویل(تاری از سبیل)

روزا دیندایی تعطیلی سال نو بید که ز مسلیمون و لالی اویدم سی شوشتر. آمخته وابیدمه به سیلون - ارده و حلوا و ترشی لگجی و ... شوشتر و دلم هم غلوه اکشه ! رهدم منه بازار قدیم شوشتر. مو به لری واس گپ ازیدم هو هم به زون شوشتری اگد. پیا فروشنده آدم خوش برخوردی بید و ز یو که مو به زون لری(گویش بختیاری) واس گپ ازیدم خوشس اوید و گد: سیچه امون که زونمون چی یکه،به زون خومون قصه نمکنیم؟ کتی ز بختیاری یون که 


اشناسم شون هم به فررسی پی مو قصه کنن؛ ای خوو نیسه! ...هیم چینون که وام گپ ازید، چب هم سیم اکشید. ز همه لیمه استیدم؛ هم سی خومون و هم سی سر و سوغات سی کس و کارون...
دست کردم منه جیوم و یه هو به ویرم وست که پیلام وام نید! به پیا شوشتری گدم: بوخشین پیلام منه ماشینن؛ سوو اروم ایام خذمتتون. پیا گد: عیبی نداره؛ نمخو روی؛ دیندا تر آری سیم. گدم: ممنوو؛ اما مو اخوم بروم اصفاهون و تا سال دیه هم گاشنت نیاهم! گد: عیوی نداره! تالی ز سویلات نه ایچو تا هرسا که اومدی! گدم یه تالی ز سویلام بدم به جا چیایی که زت استیدمه؟ گد: آه؛ تالی ز سویلات دهیم تا پیلامه دادی مه هم تال سویلته دهم... آه تا ز تال سویل به جا چک و سفته و سند سیت قصه ای کنم! 
موکیش بم کرد و بردم سر یه تخت چووی نشوندم و به شاگردس گد که مشتریاس رد و پد بکنه و سیم صحوت کرد...
(چینا نترم خوو به زون شوشتری یون صحوت بکنم و گاشت بی احترامی به شوشتری یون وابووه، به زون خومون نقل قولس اکنم.)
گد: قدیم هم بووس منه هیم بازار دکون داشت و وا بختیاری یل هم داد ستد اکرد. گد یه روز یه پیا بختیاری که زس دیار بید آدم سردیاری بید وا چن تا دیه اویدن منه دکون. بهد سلام و... گد: مال کنون نهنگه و اویدیم بی به بازار سی گردواری رهرو ؛ هر چه داشتیم فروهدیم کردیم سون به پیل.خوم نبیدم پیلا تی رفیقونم منه کارومسرا بید که دز هم ز بی وره ای و بی هوری رفیقونم زیدن به هرج پیلی و دار و ندارمونه برد؛مندیمه بی هیچی و مال کنون هم نهنگه نتریم برویم به مال و گوسند بیاریم و بفروشیم و گردواری بکنیم. تی چن تا ز حجی یل هم رهدمه هیشکی ریمه نگرهدنه تا یو که تونه بم معرفی کردنه و اویدمه تیت ار تری آبرومه بخر ایر هم نتری که ورگرتیم به مال و ....
دکوندار شوشتری به پیا بختیاری گد چه داری سی گروی چیا که زم اخوی؟ پیا بختیاری گد: اسبم که زیر پامه، قاطرون و هرگل هم که بارانه وا بورن؛ تفنگم هم که یه غل وجودمه نترم زمسجدا بووم... پیا شوشتری گد: په چه اخوی گرو بنی؟ پیا بخیتاری گد: یه تال ز سویلم!...
پیا شوشتری گد:مو دیدم که بووم جلدی قوول کرد و پیا بختیاری هم دست اورد به سویلاس و یه تال زسون کند و مو دیدم که وا کندن تال سویل چن گُلُه هری هم ز تیاس رهسست...
گد: بووم یه تلیش پارچه مدخال اسبید برید و تال سویله نهاد لاس و وا سیزن و دشکه دور تادورسه دهد و دیندا هم نهادس لا دفتر حساوس و ری کرد به پیا بخیتاری گد: هر چه اخوی ز منه دکون وردار به حساو تال سویلت! مو مندم که بووم چه جور ای همه جنسه به گروی یه تال ملی داده به پیا بختیاری! ...
پیا بختیاری ز برنج و قتد و چاهی و گوگرد و فت و کُت و رخت و پخت بار حیونونس کرد رهد و بووم منده وا یه تال سویل! تا هونو رهدن بس گدم :بوو ای چکاری بید که تو کردی؟ غلی ز سرمایته دادی به جا تالی ز سویل؛ سی چه؟ بووم گد: قول پیایل بختیاری قوله اما سویل پیا بختیاری ز هر تمسک و سندی با ارزشتره ... یو وختی سیم مهلیم آوید که سالاگشتس رهدیم به لالی سی حساو کتاوامون. هی تی خوم اگدم که پیا بخیتاری برد و خرد و گُرهد! مر ایما دیه صحاو پیل ابوویم و .فرگای دیه... تا رسیدیم لاشی به دار کردن سیمون و پذیرایی زمون کردن که نیدم بی و هنی هم به ویرم هد... بهد پذیرایی شاهی و زمندی، پیا بختیاری گد: حجی پیل حساوت اماده هد، تال سویلمه اوردیه؟ طلو حساوته بستون و تال سویلمه مرحمت بفرما! بووم سیلی بم کرد و لو هندی زید و دست برد منه چمته دونس و دفترسه درورد و ...(ستین بختیار)ی

 

 

نویسنده : حسین عبدالهی پبدنی : ۱٠:۳٥ ‎ق.ظ ; پنجشنبه ۳ بهمن ۱۳٩٢
Comments نظرات () لینک دائم