پبده و پبدنی و نگاهی تازه به فرهنگ بختیاری

ماگا ورداشتس vordashtes!

... پیشتر گدم که مانزنون گر گاس کرد بی! سی هیم یو، یه تیس هین بید و یه تیس هرس؛ تا گو وَر(گر،گوساله) گاس مرد بی هم «ماگا» «خردس» کم اوید بی و هم شیرس کم؛ اما غم خوس بیشتر و بیشتر...

... کیماس به کهزاد گد: زیتری برو ز دین کاسردار که بیاهه و یه بیگی بره ای یا پوسته گوره مردنه بنه زیرگا بلام که هم خوس به خوراک بدراهه و هم «گونس)پر شیر وابوهه! فشنادن کاسردار اوید. تا اوید چوغانه کند و بال جوسه زید وا والا وُ گد: یه چن تا «بند و بیل» بیارین سیم. چن تا «وریست» و «کرس» اوردن سیس. کاسردار به پیایل گد ماگانه بخونین و دست و پاسه سفت بوندین! هونون هم گانه خونیدن سر گل و کهزاد تا کرسه نهاد به پاس که بوندس کاسردار گد: دست و پاسه وا وریست بوندین و کرسانه بیلین سی ناس(گردنش،گلویش)! وریست دست و پاسه زخم نی کنه و کرس هم بهدر «اتاسنس»!بهد بستن دست و پا گا، کرسه کِفت کرد و نهاد به ناس و دو سرسه داد به دست دو نفر و گد که آرُم آرم بکشنس...

   زپیشتر پوست گوور مردنه، کَه(کاه) منس کردن بی، جور راست راستکی اوید بی، اوردنس.  هیم جور که ماگا آرُم آرم بی هوش ابید، کاسردار دستسه وا روغن چرب کرد و ز پشت کرد منه تن ماگا. تا به مرک دستس منه لاش گا بید و گا سست و بی هوش آوید؛ تیاس پر اویدن که منستی مرده! اما هی ویرس به گا بید که ز نفس نووفته.اسو که کاسردار دستسه درورد پر مستس «مُمبا» momba بید. ممباهانه ورسایید به پوست گوور و یه تلاپه هم نِوِک پاشنی سر ممباها (نمک)اسو جلدی به پیایل گد که کرسه ز نا ماگا به گُشن. تا گا اوید به هوش و تیاسه گشید، پوست گووره نهاد پیشس و هی وا یه صدایی جور پویی پویی پویی ... وُ صداها دیه تیا گانه جرنید بس. یه هو گا چن تا ما ما کرد و زون زید به پوسته گوور و لستس. گا ممباها و نمکانه تا دینداس لست و آرم اوید و «شیربه» کرد. ز نُک لیفاس هی شیر «اِتُکست». کا سردار غلوه شوخ بید و گد: پیررره پیررره کم کم اِوُرداریس! اِوُرداریس اِوُرداریس... گا پوست گووره خوسه بجا یه گووره جونداری ورداشت.

ماه زنون به غیرکش باده نه اورد و نشست زیر گا و لیفا گانه کشید و شر و شر شیر رهسست منه باده. گا هم هی پوست گووره الست ...بیشتر به جا پوست گوور، بیگ هم انهادن زیر گایل که ماگا اورداشتس و جور گوور خوس اخواستس...

ای کار هو، زبونزدهایی منه بختیاری اوید که کاربردهایی داره و اگون: «کم کم اورداریس...»،«پیات گووره ورداشت» ، «گووره(گره) نهاد زیرس» ، «ورداشتس» ، و ...

 از ستین بختیاری