پبده و پبدنی و نگاهی تازه به فرهنگ بختیاری

ریال دوزی(سکه دوزی) بر روی پوشش، در میان زنان بختیاری

گزیده هایی از بخش «ریال دوزی»، برگرفته ازنوشته ی در دست گردآوری(تدوین)

 ریال دوزی( سکه دوزی) در میان زنان بختیاری

     زنان بختیاری در تزیین و زیبا سازی پوشش خود از انواع مهر های ساخته شده از سنگ های بهادار و قیمتی، دانه های خوشبوی گیاهی، مسکوکات رایج، آویز بند سوزن، بازو بند، گوی سر دستمال، منجق و الماس و نماهای مصنوعی و دیگر تزئینات زیبا و


منقوش زنانه ساخته شده از طلا و نقره استفاده می کردند. پس از رایج شدن واحد ریال در کشور ایران، دوخت سکه های رایج و قطعات منقوش طلا و نقره بر حاشیه و لبه های پوش و لباس زنان در بختیاری به «ریال دوزی» معروف و نامزده گردید...

     ابتدا زنان برای تزیین و زیبا سازی لباس و جلوه گری به ریال دوزی روی آوردند. زنان توانگر و دارا که توانائی این کار را داشتند برای جلوه بهتر و آراستن پسندیده تر و خوش نماتر خود، از مسکوکات و آویزهای گوناگون فراوانی استفاده می کردند. بعدها این آراستگی و پیرایش، بنا بر نیاز زنانه در پوشیدن جواهر آلات و انگیزه های دیگر که در زندگی نیز تأثیر گذار بود، به دیگر طبقات جامعه سرایت کرد و همه زنان به سکه دوزی روی آوردند و این گونه آراستن و تزیین به عنوان یک شیوه و سلیقه زنانه در بین زنان بختیاری متداول و رایج گردید و...

    زنان هنرمند و خوش فکر بختیاری به مرور زمان و به تجربه دریافتند که استفاده از سکه علاوه بر جلوه گری، شکیلی، خوش نمائی و تزیین لباس در موارد دیگر نیز دارای اهمیت است. بنابراین در دوران گذشته دوخت سکه(ریال) بر لبه و حاشیه پوشش زنانه به عنوان شیوه ای نو و باب روز مطرح و رایج شد. مردان نیز در سکه دوزی با زنان هم اندیش و همراه شدند و با انگیزه های احساسی، اقتصادی و اجتماعی، آنان را در دوخت بیشتر سکه بر لباس ترغیب و تشویق نمودند...

 

     سکه دوزی در لباس زنان بختیاری با انگیزه های مختلفی رایج شد که به مواردی مشخص از آن پرداخته می شود:

1-   یکی از انگیزه های مشخص و اولیه دوخت سکه در لباس زنان برای آراستن، تزیین و خوش نمائی انجام می گرفت تا به پوشش آنها زرق و برق و جلوه خاصی بدهد و ...

2-   سنگینی سکه های دوخته شده بر لبه لباس زنان موجب می شد تا لباس شکیل و لَخت بایستد و پوشش را بدون چروک و ...

3-   دوخت سکه در پوشش زنان باعث می شد تا وزش باد و هنگام کار یا راه رفتن، لباس بالا یا کنار نرود و همواره بدن پوشیده بماند.

4-   دوخت سکه ها در کنار هم موجب به هم خوردن آنها و ایجاد آهنگ و صدا می شد؛ با راه رفتن منظم زنان با گام هایی که زن خود بر می گزید، سکه ها را با همان ضرب آهنگ بر هم می زد و صدای موزون و دلنشینی از آنها ایجاد می کرد. جالب این که زنان هنرمند و خوش ذوق در چینش سکه ها از جنس مختلف و ابعاد گوناگون بهره می گرفتند تا در ایجاد موسیقی گوشنواز و دلنشین از تمامی ضرب آهنگ ها استفاده کنند و ملودی زیبا و کاملی را بیافرینند. زنان خوش فکر و با سلیقه ای که از دارائی و بضاعت کافی برخوردار بودند، معمولاً از مجموعه ای از سکه های طلا، نقره و فلزات آلیاژی در اندازه های گوناگون استفاده می کردند. دوخت انواع سکه ها از نظر جنس و اندازه به شیوه درهم و یا چندتایی دور یا نزدیک به هم ...  

5-   زنان بختیاری برای ایجاد صدای بهتر و خوشتر، با گام هایی با ریتم و آهنگ  مناسبی راه می روند. بنابراین راه رفتن منظم همراه با ریتم و آهنگی که خود زن از برخورد سکه ها ایجاد می کند باعث می گردد تا او راه رفتن خود را طوری تنطیم نماید که ضرب آهنگ سکه ها بر هم نخورد و آوای دلنشین بدون بریدگی و قطع آهنگ و یا بر هم خوردگی ادامه یابد. همین کار موجب می شود که زن خرامان و با ناز و تکبر راه برود و این امر یکی از علل خوب راه رفتن و خرامان رفتن زنان بختیاری است  که با آهنگ موزون و دلنشین سکه های دوخته شده بر پوشش آنها، خرامان و زیبا و منظم راه رفتن را پدید آورد و شیوه ای شد تا زنان بختیاری یکی از گروه زنان ایرانی باشند که به ناز راه رفتن و خرامیدن در رفت و آمدهایشان الگو گردد و این به خوبی در رفت ...

6-   با توجه به زندگی کوچ نشینی و روستائی زنان بختیاری و خطر گزند حشرات گزنده و آزار دهنده مانند مار و عقرب و ... در کوه و دشت و پوشش کامل و سرتا پای آنها و نزدیکی لبه های آن به زمین، احتمال آویزان شدن حشرات به لباس و گزش آنها بسیار بود؛از این رو با دوخت سکه بر لبه پوشش، با راه رفتن و برخورد آنها به هم، صدا ایجاد شده و حشرات آزار دهنده از محل کار و مسیر راه زنان دور می شد و ...

7-   هنگامی که زنان در دشت و کوهسار رفت و آمد می کردند، نوا و ضرب آهنگ برخاسته از برخورد سکه های دوخته شده در فضای پیرامون می پیچید و مردانی که در مسیر آنها قرار داشتند، متوجه رد شدن زنان می شدند و با توجه به بزرگداشت و حرمتی که زنان در نزد مردان بختیاری دارا بودند، آنها از مسیر گذر زنان دور می شدند و ...

8-   با توجه به کوچ نشینی مردم بختیاری و نداشتن ابزار و وسیله ی نگهدارنده ی محکم و جا و مکانی مطمئن برای نگهداری سکه ها، پوشش زنان بهترین، امن ترین و قابل اطمینان ترین جایی بود که می توانست دارایی خانواده را بر خود نگهدارد. پوشش زنان مانند صندوق پس اندازی و ذخیره ای بود که همواره در دسترس و در پیش چشم مدیر خانواده یعنی زن قرار داشت و از دستبرد و چپاول در امان بود. در گذشته ، پول بیشتر به صورت سکه ...

 

       

 

نویسنده : حسین عبدالهی پبدنی : ٥:٤۳ ‎ب.ظ ; دوشنبه ٢ بهمن ۱۳٩۱
Comments نظرات () لینک دائم