پبده و پبدنی و نگاهی تازه به فرهنگ بختیاری

گردواری سال نو

گرده واری[1] سال نو

(شولار نداری یو کلهت[2]...)

    یه سرگذشتی ز گرده واری سال نو مردم بختیاری به نیاتر[3]به ویرم هد که اخوم سیتون بگوم. ای سرگذشت منه زون مردم وست و  زون به زون گشت تا به امروز که به جا سی یه پاره آدمیل بکار اروه. بیشتر به شوخی ایاهه تا راست؛ ز گپون که پرسیدم گدن راستِ

(دنباله در ادامه مطلب)



-گردآوری، تهیه، خرید.[1]

-کلاهت،کلاه تو[2]

- پیشتر[3]


راسته. راست یا شوخی، خوندنس ایرزه.[1]  

    نیاتر، مردم بختیاری سی سال نو ارهدن به گُتَند[2] و شوشتر و دسبیل[3] و سی هونه واده ها سون گرده واری اکردن. بازار گرمسیری مردم بختیاری بیشتر شوشتر و گتند و دسبیل بید که ای دیندا مسلیمون و لالی هم با اویدن شرکت نفت، بازار بده بستون مردم وابید.

    مردم سی یو که دُز تریده بسون نزنه، وایک یه غافله اوندن واره و ارهدن. مرداس هم وا غافله رهد به بازار گتند تا گرده واری سال نو نه سی زینه و بچه یلس بکنه. منه بازار چیایی که درواست[4] داشت خرید کرد؛ منه ویرس بید که وا سیزن، دشکه[5]، بلکه[6]، هُرما، ارده، سیلون و فت و کت و ... وا بستونه. سی زینه و بچه یل هم هی یکی یکی ایوردسون به ویر و استید سیسیون. سی زینه، درگل و کر گپه رخت و پخت و پوزار[7] و ... استید تا به کر کوچیرس که دید دیه نه  پیلی سیس منده و نه روغن و کشک و ... که وا خُس اورد بی، بفروشه؛ وا ته تو پیلس تهنا ترست یه کُلَه سی کر کوچیره بستونه و دیه هیچی!

    تا پیا اوید به مال چیایی که سی زینه و بچه یل استید بی، بسون داد و کلهی هم که سی کر کوچیره استید بی نهاد به سرس و نازس کرد که زس نپرسه په کونی رختام[8]!

    کر کوچیره که دید همه هونه واده سون ز سر تا پا نو آویدنه اما هو تهنا یه کله سیس اورده، ری کرد به بووس و گد: بوو په تهنا هیم کله هونه سی مو استیدی؟ موشولار ندارم، مر نیبینی که تلیش تلیش[9] آویده؟ په چه وا پام بکنم؟ لنگام به درن[10] و ریم نی وراهه[11] منه مال بگردم. جووه ندارم، پوزارندارم، پوزارام دهرستنه و ...

   بووس که ادونست حرف کرس راسته و نترسته رخت سیس بستونه ریسه بوسید و هی ناز کرد بس و وا یه آرنگی سیس خوند: شولار نداری؟ یو کُلَهت؛ جووه نداری؟ یو کلهت؛ پوزار نداری؟ یو کلهت؛ ...

   کر کوچیره مند خس و یه کله منه سی سال نو؛ چاره نداشت، ز ناچاری دلسه خَش کرد به یه کله که نو بید و منه سال نو نهادس بی به سرس ...

 ایر دلسه به کله نو هم خوش نیکرد، چه ترست[12] بکنه!



- ارزش دارد، ارزیدن.[1]

- گتوند[2]

-دزفول[3]

- نیاز[4]

- نخ،تار، نخ دوزندگی[5]

- یونه سیتون نیگوم تا بپرسین و یه کمی هم خوتون جست و  جور بکنین...![6]

- پاافزار، کفش[7]

- پس کو لباس هایم[8]

تکه تکه،پاره پاره-[9]

- پاهایم لخت است، پاهایم بیرون است[10]

- خجالت می کشم، رویم نمی شود(روم نمیشه)[11]

- می توانست[12]

نویسنده : حسین عبدالهی پبدنی : ٢:۱٧ ‎ق.ظ ; چهارشنبه ٢٦ مهر ۱۳٩۱
Comments نظرات () لینک دائم