پبده و پبدنی و نگاهی تازه به فرهنگ بختیاری

فرهنگ شمارش در بختیاری

شماری اعداد در بختیاری همان شمارش در فارسی است که در شمردن افراد، دام، کیل (پیمانه) غلات و غیره بکار گرفته می شود. مختصر تفاوت در اعداد ترکیبی دو رقمی(از بیست به بعد) است که در گفتار و گویش مردم بختیاری جابجا ادا میگردد. مثلاً بیست و سه 

 

 


را سه بیست مینامند و سی و هفت را هفت سی. خوانش و شمارش اعداد در بختیاری چنین است:

یه یا یک، دو-سه، چار، پنج، شَش، هفت یاهف، هشت یا هش، نه یا نو، ده، یازده، دوازده، سینزه یا سِیزده، چارده، پوزده یا پونزده، شوزده، هوده یا هفده، هژده یا هجده، نوزده، شد بیست. یه بیست، دو بیست، سه بیست، چار بیست، پنج بیست، شش بیست، هف بیست، هش بیست، نه بیست، شد سی. یه سی دو سی ... شد چل. یه چل دو چل ... نه چل، مر(پنجاه)، یا شد یه مر . به همین ترتیب وقتی شمارش به عدد صد رسید می گویند دو مر و ...

مر به معنی شمارش، حد، واندازه و به معنی عدد پنجاه است. در شمارش و حساب هم به معنای حد و اندازه واحد بکار گرفته می شود و هم به عنوان یک عدد یعنی پنجاه. معمولاً در قدیم برای پیشگیری از اشتباه و فراموشی محاسبه، شمارش تا عدد پنجاه(مر) صورت می گرفت و در مقابل هر(مر) یک نشانه کنار دست می گذاشتند و یا انگشت دست را جمع می نمودند و در آخر نشانه های کنار گذاشته شده و یا انگشت های جمع شده را می شمردند و در عدد پنجاه ضرب کرده و حاصل را بدست می آوردند. برخی هم در شمارش گوسفندان(چوو، چوزیدن) فردی را در کنار خود نگه می داشتند تا مرهای فرد شمارنده را با گذاشتن ریگ یا دانه غلات در کیسه یا جیب یا کلاه یا انشگت گرفتن، نگه می داشت و در پایان محاسبه می کردند.

نویسنده : حسین عبدالهی پبدنی : ۱٢:٠٤ ‎ق.ظ ; سه‌شنبه ۳ امرداد ۱۳٩۱
Comments نظرات () لینک دائم