پبده و پبدنی و نگاهی تازه به فرهنگ بختیاری

کُویر((kovir) بخشی از فرهنگ و هنر مردم بختیاری

کویر بخشی از فرهنگ و هنر قوم بختیاری است که توسط هوشمندان با درایت و بزرگان فرهیخته ی این قوم برای پند و اندرز و تربیت فرزندان و آیندگان و سرگرمی و شادمانی ساخته و پرداخته شده است. افراد خوش فکر و هنرمند و زیرک و  با هوش هر نسل با یاد آوری و بیان آن، ضمن برپایی محافل سرگرمی، به آموزش اخلاق و برنامه های زندگی ساز مردم خود می پرداختند.

کویر را نباید با واژه ی تهمره (tahmere)اشتباه گرفت، کویر و تهمره هر دو از 


واژگان اصیل گویش بختیاری هستند اما از نظر معنایی و کاربرد متفاوت بوده و هیچ گونه ترادف و هم معنایی با هم ندارند. کویر نام بخشی از آیین و آموزه های فرهنگی بختیاری است که شوخی، طنز و لطیفه های زیبا، دلنشین، آموزنده و پند آموز را بیان می کند و در ادبیات گفتاری مردم بختیاری جای ویژه ای را داراست و تهمره وازه آی است متفاوت که به معنای ریشخند و تمسخر است و در استهزاء و تحقیر و کوچک شمردن بکار گرفته می شود و جایگاه فرهنگی و آیینی ندارد و صرفاً در محاورات عام بکار گرفته می شود و در میان مردم فرهیخته و فهمیده کاربرد ندارد.

در کویرهای مردم بختیاری، بزرگداشت مقام و جایگاه و مقام انسانی همواره در نظر گرفته می شد و کمتر از نقش انسان در بیان و متن داستان استفاده می گردید؛ بیشتر در بیان شخصیت های کویر، حیوانات و گیاهان و حتی اجسام بی جان مانند سنگ و آب و خاک و ... به کار گرفته می شدند. در مواردی هم که نامی از انسان در این گونه طنز و شوخی ها آورده می شد، نقش آدمی مثبت و سازنده بود. کویر داستان کوتاه و یا سروده های دلنشین و شوخی آمیزی است که توسط افراد خوش بیان و بذله گو برای مردم گفته می شد.

 

کویر چکیده و کوتاه شده ی «متل» و «ضرب المثل» هایی است که با کوتاهی متن و گفتار، داستان و سرگذشت طولانی را در قالب شعر و گفتار کوتاه و شوخی آمیز و طنزآلود و با آموزه هایی پندآموز و سازنده بیان می شود، با این تفاوت که در متل و مثل استواری و استحکام گفتار خمیرمایه ی سرگذشت است و در کویر خنداندن و شادی حرف اول را می زند.

برخی کویر ها به صورت نثر و ساده و بعضی به نظم و شعر با ریتم و مولودی های خاص بیان می شوند.

 

 

 

 

 

 

 

 

نویسنده : حسین عبدالهی پبدنی : ٧:٥٢ ‎ب.ظ ; دوشنبه ۱٢ تیر ۱۳٩۱
Comments نظرات () لینک دائم