پبده و پبدنی و نگاهی تازه به فرهنگ بختیاری

موسیقی بختیاری و توشمال های هنرمند نوازنده

موسیقی بختیاری یکی از غنی ترین موسیقی های محلی ایران است . موسیقی در زندگی مردم بختیاری نقش مهمی ایفاء می کند . موسیقی تبار بختیاری در گذشته و  


حال در مراسم شادی و عزا ، در کوچ و ایل راه‌ ، در شکار و تفریح و در پیکار و مبارزه جایگاه و نقش اساسی و مهمی را دارا بوده  وهست . میشکال (تشمال) در میان مردم قوم از احترام خاصی بر خوردار بوده و حق السهمی از درآمد مردم  را جهت ارتزاق و معاش خود و خانواداش داشت و مردم بختیاری این حق را بر عهده خود لازم و قابل پرداخت می دانستند و بدان عمل می کردند.

اکثر هنرمندان نوازنده و هنرمند تشمال آراسته و مرتب ظاهر می شدند. آنان مسئولیت مهمی بر عهده داشتند زیرا حافظان راستین موسیقی و ملودی های ماندگار بختیاری بوده و هستند. خنیاگران تشمال در شادی مردم، شاد و ریتمیک  می نواختند و در عزا و ماتم آنها غمگنانه و چپ می زدند.

 مقام های موسیقی بختیاری بر گرفته از آواهای زنان و مردان بختیاری و هنرمندان خوش ذوق و با استعداد توشمال است که ملودی های ماندگار را برای نسل های آینده به یادگار گذاشته است. مقام ها و ملودی های بختیاری در موسیقی ایرانی معروف است و  موسقیدانان بزرگ ایرانی آن را به خوبی می شناسند و  به دفعات  توسط هنرمندان بزرگ مانند عبدالوهاب شهیدی وغیرو اجرا گردیده است.

هنرمندان توشمال در اجراهای خود در مراسم عروسی و مجالسشادی، طبق برنامه هایی منظم به نوازندگی و خنیاگری می پرداختند. رسم بر این بود که ابتدا سرتوشمال(بزرگ و استاد نوازنده) در جمع بزرگان حاضر در جلسه حضور می یافت و با آوایی دلنشین و با ابیاتی از قبل سروده  و گاه فی البداهه به باشندگان در مجلس خوش آمد می گفت و در نجابت،بزرگی، شهامت، بخشندگی و ... آنان را می ستود. 

پس از سرودخوانی استاد و بزرگ توشمال نوبت به ساز مجلسی(پیش نوازی،پیش درآمد) می رسید و سازنده(نوازنده) با آهنگی دلنشین مجلس را گرم می کرد و  دهل کوب(طبال) هم با ضربه هایی آرام و ظریف و با نظمی خاص بر دهل می کوبید و ملودی ساز را همراهی می کرد.بزرگان و باشندگان جلسه نیز به استاد توشمال آفرین و شادباش گفته و به او پیشکشی و هدایایی (شاباش)می دادند.

پیش درآمد موسیقی نوازنده زیاد طول نمی کشید و با پایان آن نوازنده از مجلس خارج می شد و به میان جمع بازندگان( بازی کنندگان،رقص کننده ها) می رفت و مقام های چوب بازی یا دستمال بازی را می نواخت و مردم را به شادی و سرور می کشاند. 

چوب بازی خود ملودی و مقام های مختلفی مانند گله داری، مر جنگه، سه پای چوب بازی، رزمی(مارش جنگ)و ...دارد. 

دستمال بازی چوپی،دستمال بازی (چهار دسمالی) سرناز(سحرناز)، هی دته، سه پا،مجسمه، داینی داینی، دیمه دیمه، آهای گل، دی بلال، حنا حنا، گلی جون، و ... از دستگاه و ملودی های موسیقی بختیاری می باشد.

  از همتباران عزیز و گرامی درخواست می شود چنانچه ازمقامهای موسیقی بختیاری اطلاعات کاملتری در دست دارند، یاری دهند تا به آگاهی همگان رسانده شود. سربلند باشید.

مندیرتون امهنم.

نویسنده : حسین عبدالهی پبدنی : ٤:٢۳ ‎ق.ظ ; دوشنبه ۱۸ اردیبهشت ۱۳٩۱
Comments نظرات () لینک دائم