پبده و پبدنی و نگاهی تازه به فرهنگ بختیاری

سال کولو( سال کولینه، سالی که ملخ آمد)

نوشته آقای محمد داودی

   بهار ز‌‌‌ه کمرکش ماه دویوم گودشته بید. هنی بو شوبوا و مزه نقل و نواته عید زیر دندونامون بید. رختا عیدمه کم ایپوشیدوم، ترسستوم بدهرن؛هر وقت ایخواستیم بریم مال میهمونی ایپوشیدمسون. شلوار عیدم سیم گوشاد بی، بووم گود یه نمره گفتر بستون چیناکه تو بچه یی و قد ایکشی.


   هر وقت ایپوشیدومس زه پام ایوست. سی دله همی دام یه دوالی بم داد، ماله گوو گپم بی. دوال هم سیم گوشاد بی، بووم با سیخ داغ یه سیلا منه دوال درورد، ایی دفه بدتر وابید، چونو تنگ وابیده بید که هر وقت دوال ایبستم خین ایره منه دلم، شلوارومه جم ایکرد، اشکمومه سفت ایگرید، نترستم هیچی بخورم. راستیاتس دی ریم هم نیبد بگوم چمه. مجبور بیدم بکمنوم و بکشکم.

   سرته درد نیارم با ایی وعضی که مو داشتم هر وقت قرار بید بریم مال میهمونی عزا ایگردوم.

   یه روز که داشتوم منه کیچه با بچل بازی ایکردم، دام بنگم کرد و گود: جلدی با بیو رختاته بپوش ایخویم بریم حونه هالوت. هر کلامس ایگودی یه پوکی بید که به سرم ایزید. گودم: دا مو نیام. دام با تغیر و تعجوو گود: کر مر لیوه وابیدی، هالوت دلخور ایبوه. گودم: خو باشه اییام، اما وابا همی لواسا که ورومن اییام. دام عصوانی وابید و گود: جغله قوحط داره، مر ایخوی تی زینه هالوت آبرومونه بووری؟ ( آخه زه ایسا چه پنهون دهدر هالوم ناف برونوم بید). خلاصه هر چه جون کندم و بهونه اوردم افاقه نکرد. شل شل کردم زه پا و یواش یواش ایویدم بطرفه حونه. دام گود جغله پاته وردار مر تیر دار زیده منه پات، جلدی با.

   هیچی، اویدم حونه جومه پوشیدم، شلوارنه هم کردم سرس، خواستم دواله نبندم، دیدم شلوار زه پام ایکنه، به هر بدبختی بید دوالنه بستم، ایگودی نفسم منه سینم گیر ایکنه، اما چاره ای نداشتم.

   دام بنگ کرد: جغله آماده ای؟ نفسومه به زور کشیدم منه سینه و گودم: ها دا، اونو اییام.

   اویدم واستادم منه حیاط، زیر درخته سپستون، بووم لواس پوشیده بید، داشت زلفاسه شونه ایکشید. تروکستم رهدم دم در حیاط، زنگل مثل گونجه عاسل جم وابیده بیدن سر «بمبو»، سر نوبته اوو جر و بحث ایکشیدن. یه هو صدا لیک و لاک مش شاهیجون ورستا، زید منه سر و ریس و گود: یا بوا احمد، بدادمون برس. همه زنگل هراسون به مش شاهیجون نیشتن. مش شاهیجون دستنه کشید به طرفه افتو غرو، یه اور شهینه نشون ایداد.

   تا تیه زنگل به اور شه وست، لیک و لاکنه ورداشتن. راستیاتس اولس ترس همه چار استونمه گرید، منه همی هیر و ویر، یه هو دام هم زید صحرا و لیک زید، زه لیک زیدن دام، حرس اوید منه تیام ( آخه پار که هالو گپوم عمرس داد به ایسا، دام همی چینو بنگ ایورورد). اما بعدس به خوم نهیب کردم، مر چه وابیده؟ یه تیکه اور شه و خاک و خلی که پخش وابیده منه آسمون مر ترس داره؟

   منه همی فکر بیدم که یه هو یه کولو شه و گپی وست سر پام، با خوم گودم: ووی دا، اینو دی چنن، سی چه همزر گپن؟

   زنگل، که حالا پیایل هم وستن بی گلسون، با لیک و لاک و هو و گاله دله ها اووینه ورداشتن و با هر چه به دستسون ایرسید، جار و هیا ایکردن. بی ماه پاره که قدس زه همه کوتا تر بید یه کنجی واستاده بید و هی پلانه ایکند و اگود: تش وست منه حونوم، بد بدخت و سیاه روز وابیدیم.

   خلاصه مو هم زه خدا خواسته خوشحال وابیدم که دی مال میهمونی نیریم. جلدی رهدم شلوارومه کندم، زیر شلواری پوشیدم و یه نفس راحتی کشیدم.

   منه همی یه تف کنونی که رهدم رختامه عوض کردم، تمام آسمون زه ور کولو سیاه وابیده بید، تیه تینه نیدید، هر کی به یه وری ایدونی، یه قیامتی وابیده بید که نگو و نپرس، همه سراسیمه و هراسون بیدن. یکی ایگود: برین سر وقته غله ها. یکی ایگود: باغانه خردن.

   منه همی شلوغی یه هو دام بنگ کرد: هی جغله ماری منه پات بزنه بیو رو کمک بووت و گووت، کولو هانه زه منه غله رم بدین. بی هیچ پرس و اورسی، دونیدم طرفه غله. همی که زه موله ی تپه سرازیر وابیدم، پره کوم ره، زونیام سست وابیدن، غله ای پیدا نبید. ایگودی هزار تا بهونه سه چو پهن کردیه سر غله ها، به هر بدبختی و جون کندنی بید خومه رسندوم به بووم، گودمس: بووه یه چی بم بده کولوهانه رم بدم، بووم نیشت بم، لواس حشک وابیده بیدن، اووه دهونسه قورت داد و گود: دی فایده نداره رودم، خوته خسته مکن، امسال قحطی و نحسی وسته بمون، یو هم زه اقبال بد ایما بید، خدا به دادمون برسه.

    حرفا بووم چی یه اووه سردی بید که ایریسست منه سرم، نترستم هیچی بگوم، نشستم به گل، بغض گلیمه گریده بید، حرس اوید منه تیام، کولوهانه سیل ایکردم، که چتو دو گلوپی گندمانه ایخرون.

پی نوشت ها:
1- بمبو : شیر آب عمومی که توسط شرکت نفت در محله ها ی مختلف شهر مسجدسلیمان نصب شده بود.
 

نویسنده : حسین عبدالهی پبدنی : ۱:٠۱ ‎ب.ظ ; جمعه ٢۸ بهمن ۱۳٩٠
Comments نظرات () لینک دائم