پبده و پبدنی و نگاهی تازه به فرهنگ بختیاری

هزار پیشه

     «هزار پیشه» نام جعبه ای زیبا، منقوش و از جنس چوب بود که با حفره هایی کوچک و بزرگی که در آن تعبیه شده بود، تشکیل می گردید. هر حفره به صورت منظم و زیبا و به شکل وسیله ای که درون آن جا می گرفت حک و ساخته می شد.


هزار پیشه وسیله ای برای نگهداری و حفاظت اسباب و وسایل چایخوری بود که برای پیشگیری از شکستن وسایل در زمان کوچ ساخته می شد. در زمان قدیم وسایلی مانند قوری چینی، استکان و نعلبکی از ارزش بهاء بالایی برخوردار بودند. تجارت وسایل شکستنی نیز با توجه به جابجایی از اقصی نقاط کشور و دنیا بسیار سخت و هزینه بر بود و تا رسیدن به بازار فروش، درصد زیادی دچار شکستگی و نابودی و خسارت می شد و تاجر و وارد کننده و کاسب بازار بناچار به قیمت آن می افزود تا ضرر وارده را جبران نماید. بنابراین موجودی کالای شکستنی در بازار کم می شد و قیمت آن بالا می رفت و خرید مجدد برای مردم سخت و دشوار می گردید. برای پیشگیری از شکستن و خرید مجدد و هزینه بیشتر، جعبه هزارپیشه نوآوری و ابداع شد.

      این جعبه حفره هایی به شکل قوری، قندان و استکان زیراستکان(نعلبکی) برای جاسازی وسایل شکستنی چایخوری تعبیه و ساخته می شد. معمولاً وسایل چایخوری اندازه و شکل استاندارد و یکسانی نداشتند و کوچک،بزرگ، کوتاه یا بلندتر بودند؛ بنابراین نجاران و سازندگان هزارپیشه جای آنها را کمی بزرگتر می ساختند تا هر کدام از وسایل با اندازه های مختلف به راحتی درون آن جای بگیرند و سپس فضای خالی اطراف آن را هم با پشم یا پارچه پر می کردند تا از تکان خوردن وسایل در جعبه و شکستن آن جلوگیری نمایند.

     هزار پیشه ها در اندازه های مختلف و با انواع چوب ساخته و آماده می شد. تزیین بیرونی و درونی آن نیز متنوع و متفاوت بود. درون هزارپیشه را با پارچه های مخمل و در رنگ های متنوع و میخ کوبی های زیبا آراسته می کردند. سطح بیردونی نیز با کنده کاری، میخ کوبی و نقش و نگارهای قشنگ منقوش می گردید. در آن نیز چفت و لولای زیبایی داشت که به وسیله آن بسته و از باز شدن آن جلوگیری می کرد.

     هزارپیشه بر اساس نوع چوب، بزرگی و کوچکی، اندازه فضا و کمیت جای وسایل، نقش و نگار و زیبایی درون و بیرون ارزش گذاری می شد و به فروش می رسید.

هزارپیشه های سفارشی علاوه بر جای وسایل چایخوری، بنابر سلیقه سفارش دهنده جای دیگر وسایل شخصی نیز در آن تعبیه و ساخته می گردید.  

        

نویسنده : حسین عبدالهی پبدنی : ۱٢:۳٦ ‎ب.ظ ; یکشنبه ٢ بهمن ۱۳٩٠
Comments نظرات () لینک دائم