پبده و پبدنی و نگاهی تازه به فرهنگ بختیاری

در پاسخ به سؤال همتبار گرامی جناب آقای کیان در باره کلمه هاچقی (کلو)

    هاچقی(hachoghi)،هاشقی(hashoghi)و آشقی یا (ashoghi,asheghi)، تغییر یافته لغت عاشقی است که در گویش بختیاری بدین صورت تلفظ و استعمال می گردد.

      همانطور که آگاهی دارید، چهار حرف پ، چ، ژ و گ، ویژه زبان فارسی است و در عربی کاربرد نوشتاری و تلفظ ندارد و هشت حرف ث، ح، ص، ض، ط، ظ، ع و ق هم خاص زبان عربی است که در زبان فارسی کاربرد نوشتاری و تکلم دارد و بیست حرف دیگر مشترک در دو زبان مذکور هستند.


هشت حرف عربی وارد شده در زبان فارسی، به مناسبت بیگانگی تلفظ آن به صورت صحیح و با تلفظ و آوایی سالم و کامل ادا نمی شود. مثلاً حروف ث و ص در گفتمان و تکلم فارسی زبانان مانند سین تلفظ و ادا می شود در صورتی که اعراب هر کدام از سه حرف مزبور را با تلفظ  خاص بیان می نمایند. هم چنین دیگر حروف عربی مانند ض،ط، ظ،ع، و ق نیز هر کدام با آوا و مخرج خاص خود تلفظ می کنند که ما ایرانیان فارسی زبان آن را بکار نمی بندیم.

     حرف (ع) یکی از حروفی است که با مخرجی خاص ادا می شود و مردم بختیاری با توجه به گویشی که بر گرفته از زبان های ایرانی است، با توجه به عدم آشنایی کاربردی و ریشه ای، آن را به صورت (آ) یا (ها) ادا می کنند. بنابراین در استفاده و کاربرد کلمه عاشق، «آشق» یا «هاشق» گفته می شود. نزدیکی تلفظ حروف شین و چ نیز باعث می شود تا برخی به شین را چ تلفظ نمایند و هاشقی یا آشقی را، هاچقی یا آچقی ادا و تکلم کنند.

    شوربختانه واژه های زیادی از گویش و زبان مردم بختیاری به علت عدم استفاده امروزیان، در حال نابودی و انقراض هستند که یکی از این واژگان زیبا و جالب، صفت «کلو»(kaloo) می باشد که یکی از معانی آن عاشق است و معادل بسزایی برای جایگزینی کلمه عاشق خواهد بود.

     «کلو»در بختیاری با معانی و مفاهیمی هم چون، عاشق، دیوانه، سرکش، دلباخته، نترس و کله شق بکار برده می شود. در بین ما ایرانیان رایج و معمول است به کسانی که که نسبت به کار و یا تحصیل و غیر از آن توجه نشان نمی دهد و و به قول معروف سر به هوا هستند می گویند، عاشق است؛ در بختیاری نیز چنین کاربردی در مورد کلو هست و به افراد مذکور کلو یعنی حیران و سرگشته و عاشق خطاب می شود.

     بهترین معادل و جایگزین کلمه عربی عاشق، کلو است که با بکارگیری آن می توان این واژه زیبا و باستانی گویش بختیاری را زنده نگهداریم و آن را در نوشته ها و گفتمان خود رایج و معمول نمائیم.

     سپاس از همتبار گرامی و ارجمندم که با پرسش خود بنده را واداشت تا واژه زیبا و دلنشین کلو را به همتبارانی که از آن آگاهی کامل نداشتند بازشناسی و معرفی کنم.

شایسته سربلندی و پیروزی هستید، مانا و پایدار باشید.                     

نویسنده : حسین عبدالهی پبدنی : ٥:۱۸ ‎ب.ظ ; سه‌شنبه ٢٧ دی ۱۳٩٠
Comments نظرات () لینک دائم