پبده و پبدنی و نگاهی تازه به فرهنگ بختیاری

الازنگی بخش دوم

          هر چه به بالا و دوون نیشت  نشووی ز دهدرس نجست. زید به بنگ بوو و داد و فریاد و زهنس و درگل و کریلس وا وزیروو و نوکروو ز پیا و زهنه همه ز دین پادرشاه اودن و بنگ و بوو کیک و چره نهادن سر چشمه. بنگ و بوو پادرشاه و وزیروو و کیک و واک زنگل پر تنگ آوید بی و اپیچست به کُه و اورگشت؛ صدا به صدا نی رسید. هر کی وا بنگ و بوو و کیک و چرس ماه تیگه صدا اکرد.   

    

 


     وزیر دست راست پادرشاه اود تی پادرشاه و بس دلداری داد و گد: ای پادرشاه بنگ و بوو و داد و بیداد که فاده نداره؛ وا بنشینیم و فرگ بکنیم که شاه دهدر ماه تیگه چورس آویده و کجه رهده و چطور وا بجوریمس!

     شاه یه کم آروم گرهد و هرساسه پاک کرد و گد تو وزیرمی؛ خوت و ملایل و رمالوو بنشینین و جا دهدرمه بجورین. ار تا صوه جستینس که جستین ایر نجستینس همه تووه اکشم.

  

     پادرشاه و وزیروو رهدن بالاتر چشمه سر یه تختی میلس گرهدن و فرگ کردن و هر کی یه چی اگد، یکی گد: که ای چشمه هو یه اژدها منس به خوو هد که سالی یه کرت بیار ابووه و مندیر اواسته تا یه دهدری بیاه و قیتس بده دو واره اروه منه چشمه و اخوسه تا سال بهد؛ یکی گد: جندوو(اجنه) همس بال او جم ابوهن و عروسی یاسووه تی پشمه و روو اگرن اسو ایر یه دهدری نه ایچو دیدن وا خسون ابرنس؛ یکی ز وزیروو به پادرشاه گد: ای پادرشاه شایت کار، کار پادرشاه کیماس بووه که به تلافی یو که ز ماه تیگ سی کرس خواستگاری کرد بی و بس ندادیس، به نوکرووس دستور داده که بیان و ماه تیگه وریانن و بورن!

     ملایل سر کتاواسووه واز کردن و دعا نوشتن و رمالوو هم رملاسووه ترنیدن و یکی سوو گد که ماه تیگ به آسمووه و یکی دیه گد به قل و زنجیر وسته و یکی دیه هم گد که ماه تیگ سر یه چشمه نشسته و دورتادور پریوو نشستنه و بادس ازنن و ...

     منجا حرفا وزیروو و ملایل و رمالوو پادرشاه یه هو وست به فرگ تاته نوروز؛ نوروز یه تاته با فرگ و چی دووی بید که هرسا مردم کارسوو به سختی و گیر و دار ارسید سیسوو راست و پاستس اکرد یا ره نشوو سوو اداد تا به زحمت نووفتن. چند کرت هم سی پادرشاه رنگ رهد بی و منه کارا کمکس کرد بی. جلدی پادرشاه دستور داد و یه سواری نه فشنادن ز دین تاته نوروز.

    تاته نوروز تا رسید پادرشاه و وزیروو و میلیس یل به نیاس ورستادن. پادرشاه بس تارف کرد که بنشینه کلس اما تاته نوروز به پادرشاه گد مو نی نشینم ز شاه دهدر ماه تیگ سیم بگوین که چه وابیده. ز نیا تا دیندانه سیس گدن، تاته نوروز ره وست و رهد سر چشمه. بالا و دوو چشمه نه خوو سیل کرد. خواست بنهیهره که تره جا پا یا جا به توسر کشیدن دور چشمه بوینه یانه. آدمیل که سی ماه تیک یه هو هیجمات اوردن بی سر چشمه همه چینه پاک کردن بی و هیچ نشووه ای بجا نمنده بید.

    خیلی دور ور خرد و سیل بالا و دوون لم و ره کرد؛ یه هو سر برد بال چشمه تیس وست به یه مهره سوز؛ ورداشتس و تروکست بالاتر و یه مهره سهر دیه ای هم جست، ز تُر مهره ها رهد و هی مهره گپ و کوچیر و رنگ و وارنگ جست و وست منه تیتوو رهی که به یه راک تهد ارسید. منه تیتوو ره جا پا آمیزاد نید اما جا یه چی بلاجوی دید که نه وا پا آدم ابرد نه وا سم چاربا و گا و هر! رهد و رهد تا رسید به تله کُه. هر چه نیشت که نه ره دید نه دغز و اشکفتی خفت جک و جوور! وست منه فرگ کرد که ایر ماه تیگ خس ایچو اوده خه جا پاهاس دیار نیدن و ایر هم یکی او نه ایچو اورده، په هو کی بیده وا ای جا پاها ناجورس؟ بارلا یو چورس اویده و بهدس کجه رهده؟

    نشست سر یه بردی و انگسته نهاد به گر لو رهد منه فرگ. پادرشاه که بی قرار بید بنگ کرد: تاته نوروز په چه کنی مو دیه جوو بم نید انم ز دیری دهدرم امیرم؛ بیو به لم بنیهرم چه جستیه؟

     تاته نوروز وست وا ره و اود به لم تی پادرشاه و وزیروو و مستسه واز کرد و یه تلاپه مهره رنگ وا رنگ نشوو سوو داد. پادرشاه هپروو اورد و مهره هانه گرده و گد هی یونو مهره ها بند سیزن دهدرمه؛ یونو کجه بیدن؟ دا ماه تیگ و ددویلس اودن و مهره هانه ابوسیدن و بو اکردن و اگرهوستن و ازیدن واسر.

     تاته نوروز گد: ای پادرشاه یونو سر چشمه و منه تره که به تله راک ارسه رهسستن بی. تا اوچو رهدم تهنا مهرهاس مستن بی به گل اما به تله راک که رسیدم دیه نه پی تری جستم و نه دغزی و نه اشکفت و خفتی دیار بید که منس رهده بوون! جا پا ماه تیگ هم دیار نید اما جا یه پایی دیاره که وا هیچی نیبره، ندووم وا یه کم فرگ بکنم که یو چه بیده که ماه تیگه وریانده و برده. اما هیم یونه دووم که ماه تیگ درست و خووه سی یو که تک هینی زس سر گل و برد نجستم، امید به خدا که ماه تیگه اجورم و ایارمس تیت. اما وا ...

ادامه دارد...

نویسنده : حسین عبدالهی پبدنی : ۱:٤٩ ‎ب.ظ ; شنبه ۱٧ دی ۱۳٩٠
Comments نظرات () لینک دائم