پبده و پبدنی و نگاهی تازه به فرهنگ بختیاری

شمارش اعداد در گویش بختیاری

 

شماری اعداد در بختیاری همان شمارش در فارسی است که در شمردن افراد، دام، کیل (پیمانه) غلات و غیره بکار گرفته می شود. مختصر تفاوت در اعداد ترکیبی دو رقمی(از بیست به بعد) است که در گفتار و گویش مردم بختیاری جابجا ادا میگردد. مثلاً بیست و سه را سه بیست مینامند و سی و هفت را هفت سی. خوانش و شمارش اعداد در بختیاری چنین است:

یه یا[1] یک، دو-سه، چار، پنج، شَش، هفت یاهف، هشت یا هش، نه یا نو، ده، یازده، دوازده، سینزه یا سِیزده، چارده، پوزده یا پونزده، شوزده، هوده یا هفده، هژده یا هجده، نوزده، شد بیست. یه بیست، دو بیست، سه بیست، چار بیست، پنج بیست، شش بیست، هف ببیست، هش بیست، نه بیست، شد سی. یه سی دو سی ... شد چل. یه چل دو چل ... نه چل، مر، یا شد یه مر . به همین ترتیب وقتی شمارش به عدد صد رسید می گویند دو مر و ...

مر به معنی شمارش، حد، واندازه و به معنی عدد پنجاه است. در شمارش و حساب هم به معنای حد و اندازه واحد بکار گرفته می شود و هم به عنوان یک عدد یعنی پنجاه. معمولاً در قدیم برای پیشگیری از اشتباه و فراموشی محاسبه، شمارش تا عدد پنجاه(مر) صورت می گرفت و در مقابل هر(مر) یک نشانه کنار دست می گذاشتند و یا انگشت دست را جمع می نمودند و در آخر نشانه ها و یا انگشت های جمع شده را می شمردند و در عدد پنجاه ضرب کرده و حاصل را بدست می آوردند. برخی هم در شمارش گوسفندان(چوو، چوزیدن) فردی را در کنار خود نگه می داشتند تا مرهای فرد شمارنده را با گذاشتن ریگ یا دانه غلات در کیسه یا جیب یا کلاه، نگه می داشت و در پایان محاسبه می کردند.

از همتباران گرامی در خواست می شود چنانچه علاوه بر آنچه که در این جا درج شده است از شمارش و چگونگی آن آگاهی دارند، ارسال فرمایند تا استفاده شود. با سپاس بیکران از همتباران عزیز و ارجمند.



- منظور از یا دو نوع تلفظ و تکلم عدد است برخی مردم بختیاری یه و بعضی یَک می گویند.[1]

نویسنده : حسین عبدالهی پبدنی : ۱۱:٥٠ ‎ب.ظ ; یکشنبه ٢٧ آذر ۱۳٩٠
Comments نظرات () لینک دائم