پبده و پبدنی و نگاهی تازه به فرهنگ بختیاری

مثلی دیگر از مردم بختیاری

 

تش که یه هو بلاز ابو    ری تیکه گپ سیا ابو

Tash key ya hav belaz eboo- ri tike gap siah eboo

(آتش که به یکباره شعله ور می شود، روی کسی که لقمه بزرگ گرفته سیاه می شود)

این مثل مانند بیشتر ضرب المثل ها به علت بروز اتفاق و رویدادی خاص مشهور و ماندگار شده است. در زمان قدیم به علت کمبود ظرف و نزدیکی و وابستگی عاطفی زیاد افراد نسبت به هم، با یکدیگر هم کاسه و هم سفره می شدند و دور هم بر یک خوان و سفره  می نشستند و از یک ظرف غذا بر می داشتند و صرف می نمودند.

     هم کاسه و هم سفره شدن افراد، هر یک را به سهم و بهره خود قانع می ساخت و هر کدام از سفره نشینان لقمه(تیکه،تکه غذا) معمول از غذا را بر می گرفت تا به هم سفره و هم کاسه خود ستم شریکی و ظلم ننماید. افراد شکم پرست و پرخور همواره مترصد بودند تا در زمان بی توجهی افراد هم سفره، لقمه بزرگتری از غذا را بردارند تا شکم خود را از عزا در بیاورند.

     در زمان قدیم که وسایل روشنایی وجود نداشت، مردم شب هنگام از نور شعله های آتش اجاق(چاله) استفاده می کردند. نور شعله های آتش اجاق معمولاً بنا به کمیت و کیفیت هیزم گاه کم سو و کم نور و گاهی هم شعله ور و پرنور می شد. بر همین اساس افراد فرصت طلب موقع صرف غذا با دیگر هم سفره و هم کاسه ها، در زمانی که شعله های آتش اجاق کم سو می گردید از موقعیت سوء استفاده کرده و لقمه بزرگی از غذا را بر می داشتند.

     در این بین افراد زرنگ تری هم بودند که متوجه فرد سوءاستفاده کنند و سودجو می می شدند و خود را آماده می کردند تا وقتی که او لقمه بزرگ را بر دهان می گذاشت بلافاصله هیزم بر آتش می نهادند و یا باد بر آن می دمیدند و آن را شعله ور می ساختند و فرد فرصت طلب را که لقمه بزرگ لپ و صورتش را متورم کرده بود،خجالت زده می کردند و باعث می شدند تا امثال وی کار ناپسند و بد خود را تکرار نکنند و ستم شریکی را از خود دور سازند.

مثل مزبور با توجه به واقعیت ذکر شده توسط افراد فرهیخته و خوش فکر بختیاری ساخته و پرداخته شد و به صورت مثلی آموزه ای تربیتی و اجتماعی در بین مردم بختیاری جاوید و اثر گذار به جا گذاشتند تا ما امروز فرصت طلب،سودجو و ستم شریک نباشیم.

این گونه مثل های با ارزش و پرمحتوا که حاوی آموزه های تربیتی و اجتماعی سازنده و مؤثر است، نشان دهنده فرهنگ ارزشمند و غنی و کهن بختیاری است که با احیاء و انتشار آنها می توان به فرزندان امروز تبارمان معرفی بنمائیم.

نویسنده : حسین عبدالهی پبدنی : ۱۱:٥۱ ‎ب.ظ ; پنجشنبه ٢٤ آذر ۱۳٩٠
Comments نظرات () لینک دائم