پبده و پبدنی و نگاهی تازه به فرهنگ بختیاری

پرک ( pork)

                                        بنام خدا

                                         پرک

                            (pork)

       پرک نام منطقه ای است که در حدود 20 کیلومتری شهر چلگرد مرکز شهرستان کوهرنگ بختیاری قرار دارد . علت این نامگذاری  بر این منطقه ،وجود دو چشمه  پر آب ، زیبا و معدنی در این دیار است . این دو چشمه زیبا و جوشان ، به چشمه ساران پرک معروفند . همجواری منطقه پرک با منطقه تنگ گزی و مالکیت مردمان این دو محل بر زمینهای آن باعث گردیده است تا منطقه ، پرک تنگ گزی نامیده و مشهور گردد . تقریبا نیمه شرقی منطقه، زمینهای تنگ گزی و نیمه غربی آن ،زمینهای پرک قرار دارد.  تقریبا درجنوب غربی منطقه پرک تنگ گزی در کوهپایه کوه گل رنگ (gel rang)  و در جوار روستای سرداب که در حال حاضر سکنه ای ندارد ، دو چشمه زلال و جوشان، با آبی سرد و گوارا و معدنی از دل خاک می جوشد . رقص شن های رقصان از تپش قلب تپنده چشمه سار پرک وجست و خیز آبزیان در آن زیبا و دیدنی است .

دشت سر سبزسیراب شده از چشمه سار پرک در پایین دست آن جلوه گاهی است تماشایی ازظهور قدرت خداوندی در این منطقه .  رویش گیاهان ، سبزه زاران ومزارع با آب سرد و گوارا ، به برکت وجود چشمه ساران پرک ، بدون دغدغه تشنگی و بی آبی ، همیشه سرسبز و زنده ، جان و صفایی تازه به کوهساران و دشت این قسمت از سرزمین بختیاری می بخشد . حدود 500 متر بالاتر از دو چشمه پرک چشمه فصلی و موقتی وجود دارد به نام بهار آب . این چشمه با توجه به نامگذاریش تنها در فصل بهار آب دهی و جوشش دارد .

        این منظره چشم نواز چشمه پرک ، انسان را ساعت ها محو تماشای جوشش و تپش زندگی بخش خود می کند ، روح و جسم و جان را جلا می دهد و به آن سر خوشی  شادابی و طراوت می بخشد  .هم چون هم رگه و همزادش چشمه دیمه ، جان بخش و روح افزاست . انسان از نوشیدنش سیراب نمی شود و از دیدنش هر گز دل نمی کند . چشمه ساران پرک را باید دید و چشید .باید از نزدیک با چشم و دل آن را احساس کرد . آنانکه چشمه زیبای دیمه را دیده اند  اگر به دیدارچشمه پرک  بروند دوقلو های همزادش را نیز بدون کم و کاستی از هر حیث خواهند دید .در واقع دیمه ای دیگر را در جایی دیگر ، به فاصله حدود دو یا سه کیلومتر هوایی و حدود 10 کیلومتر زمینی را در جهت شرق دیمه و مانند دیمه ، مشاهده خواهند کرد .

        تحقیقا و حقیقتا بایستی چشمه ساران پرک و دیمه را سر چشمه اصلی ، واقعی ، قدیمی و طبیعی زاینده رود دانست و باور کرد . قبل از حفر و ایجاد تونلهای شماره یک و دو کوهرنگ ، فقط دو چشمه دیمه و پرک تامین کننده اصلی و دائمی آب زاینده رود بودند . بقیه چشمه ها و رودها فصلی بوده و  پس از مدت چند ماه جوشش و جریان و تقریبا فقط  در فصل بهار جاری و دارای آب بودند وبعد از آن می خشکیدند. بیشتر این رود ها ، جویبارها و چشمه ها ی فصلی  و موقتی حاصل برفاب های کوههایی است که پس از ذوب شدن ، می خشکند . برخی نیز با توجه به کندی جریان و مقدار کم آب ، تنها کفاف مصرف آبیاری زمینهای کشاورزی وآبشخوردامها ومصارف مختلف مردم را می دهد و جریان آن متوقف شده  و رشته اتصال آنها به زاینده رود در بیشتر فصول سال قطع می شود . چشمه ساران دیمه ، پرک ، چلگرد ، زرآب ، میان رودان ، آب به کاسه، گل کوشکک و دهنو، نعل اشکنان و گزی ، ثابت کردند که مایه حیات اند و به وجود آورنده رود زنده . زنده رود حیات بخش ، زندگی و شادابی ، طراوت و سر سبزی را از کوهساران و سر زمین بختیاری تا پهن دشت اصفهان و گاوخونی تا دل تشنه کویر و ازبلندای سرزمین بارش برف و باران تا دیار وزش باد و باد گیر ها ، به ارمغان می برد .   

        نام و محل جوشش و جریان این رودها ، جویبارها و  چشمه هایی که بالاتر از چشمه ساران دیمه و پرک قرار دارند( صرف نظراز تونل های اول و دوم که بعدا حفر و ایجاد گردیدند) و به صورت فصلی و موقت به زاینده می ریزند به شرح زیر می باشند :

1- رود میان رودان که از منطقه نیاکان جاری بوده و در محل میان رودان به زاینده رود می پیوندد.

2- چشمه چلگرد :آب این چشمه کاملا مورد استفاده محلی و منطقه ای می گیرد .

3- چشمه نمک : آب این چشمه به علت نمک گیری از آن به جز فصل بهار ، آب آن به زاینده رود نمی رسد .

4- زرآب : این چشمه که از دشت زری (زرعی) نشات می گیرد پس از سپری شدن فصل بهار می خشکد .

5-  جویبار گل کوشکک و دهنو : آب این جویبار نیز مصرف آبیاری زمینهای زراعی ، دامی و انسانی مناطق گل کوشکک و دهنو  می شود .

6- جویبار آب به کاسه : این جویبار می شود گفت که تمام سال ، به جز فصل بهار با مقدار کمی جریان ، به زاینده رود وصل است اما در مقایسه با چشمه ساران دیمه و پرک ناچیز است . 

 

وجه تسمیه پرک :

در مورد چگونگی و علت نامگذاری این چشمه ها اسناد معتبر و موثقی وجود نداشته واطلاع دقیقی نیز در دست نیست . اما بنا به گفته بعضی بزرگان طایفه پبدنی ، پرک را مخفف پارک میدانند . بزرگان طایفه دلیل نطریه خود را وجود چشمه های زیبا و محل آرام و با صفای و مرغزار ها و چمنزاران وسیع و سرسبز می دانند که محلی مناسب برای تفریح و گردشگاهی مفرح و زیبا برای ساکنین منطقه بوده است . همچنین به روستای کیکاووس در تنگه و مدخل ورودی شرقی منطقه پرک تنگ گزی اشاره دارند و مدعی هستند که مرکز حکمرانی و یا استراحتگاه ییلاقی کیکاووس شاه  پادشاه عهد باستان ، در این منطقه و محل بوده است . و متذکر می شوند که این محل تفرجگاه و استراحتگاه پادشاه و همراهانش بوده و آن را پارک ( گردشگاه) می نامیدند . این نظریه با توجه به ریشه بیگانه کلمه پارک و عدم وجود چنین کلمه ای در زبان فارسی و گویش بختیاری ، بعید و غیر قابل پذیرش به نظر می رسد . در صورتی این نظریه قابل قبول و پذیرش و منطقی خواهد بود که نامگذاری این محل در سده اخیر صورت گرفته باشد وقدمت  نامگذاری پارک ( پرک) کمتر از صد سال باشد . این زمان مصادف با ورود انگیسی ها و استخراج نفت در منطقه گرمسیری بختیاری است . در این صورت با توجه به اشتغال مردم بختیاری در شرکت نفت و همکاری و هم صحبتی ایشان با انگلیسی زبانان منطقی  به نظر خواهد رسید که این کلمه را از آنان گرفته و به این منطقه نامگذاری کرده اند .

      در هر حال و با هر نام و نشان ، پرک زیباست و دیدنی .  آب پرک سرد و خوشگوار و زلال تماشایی است . حال نامش پارک باشد و یا پرک . چشمه ساران پرک جان بخش و روح افزا زندگی سازاست. زاینده رود که زندگی را  به همه جانداران ارزانی می دارد ، زاده او و همزادان اوست . پرک با وجود زندگی بخشش ،جزئی از سرزمین طایفه پبدنی است . 

  (  پرک از مجموعه  نوشته های تاریخچه طایفه پبدنی است که متعاقبا به آن اضافه خواهد شد . جهت مطالعه فامیل طایفه پبدنی ودوستان  در اینجا آمده است تا مورد نقد و بررسی کامل قرار گیرد و اصلاح و تکمیل شود . از همه عزیزان تقاضای مساعدت و همفکری را دارم .  ) 

 

نویسنده : حسین عبدالهی پبدنی : ٤:٢۸ ‎ق.ظ ; یکشنبه ٢٧ امرداد ۱۳۸٧
Comments نظرات () لینک دائم