پبده و پبدنی و نگاهی تازه به فرهنگ بختیاری

هل هله کوسه

نوشته زیر  را یکی از همتباران  گرامی( نام محفوظ) از کشور سوئد ارسال نموده اند. ضمن سپاس فراوان از این همتبار فرهیخته، از دیگر یاران و همراهان درخواست می گردد در صورتی که مراسم هل هله کوسه را متفاوت با مقله زیر در اختیار دارند ارسال نمایند تا با نام آنان در این وبلاگ درج و به آگاهی همگان رسانده شود.

                         هل هل کوسه

هل هل کوسه همان مراسم کوسه گردانی است که در فصل کم بارانی و شب هنگام انجام می شود. این مراسم توسط مردان اجرا می گردد. انجام مراسم هل هل کوسه یا کوسه گردانی، نشانه ای از غلبه ی مردم بر خشکسالی است.

اجرای مراسم

یک نفر را که معمولا در تمام مراسم کوسه گردانی سابقه ی زیادی دارد، به عنوان کوسه انتخاب کرده [۱]، به شکل دیوی آراسته، صورت او را سیاه نموده، دو شاخ برسر او نصب نموده، بر تن او لباسی کریه [۲] پوشانده و زنگوله ی بزرگی به گردن او آویزان می کنند. سپس درحالی که تعداری ازمردان و جوانان کوسه را در پیش دارند، به درب منازل و چادرها می روند. در مسیر راه و سیاهی شب، این آواز را همراه با سروصدای زنگوله که توسط کوسه نواخته می شود می خوانند :

هَل هَل هَلونَه

خدا بزن بارونَه

خدا بزن تو بارون

سی دِلِ گله دارون[۳]

خدا بزن تو بارون

زِ راستِ غله دارون[۴]

اهل خانه با کاسه ای آرد، هدیه ی دیگر و یا پول جلو آمده و و آن را به گروه می دهند که بیشتر مواقع، هدیه کاسه ای آرد است. هدایا را در کیسه ای که بردوش یکی از همراهان است می ریزند. در همین فاصله یکی از اعضای خانواده، گروه را غافلگیر کرده و کاسه ای آب به آنها آب می پاشد.

درخواست باران

پس از این که همه ی خانه ها را سرزدند، از آرد جمع آوری شده نان بزرگی[۵] که دارای قطر قابل ملاحظه ای است می پزند. در درون خمیر گرده قبل از پختن یک دانه مهره ی قرمز رنگ فروبرده به طوری که طبخ کننده نیز از این عمل یعنی قرار دادن مهره، بی اطلاع است. پش از پخته شدن، نان را بین اعضا تقسیم کرده، مهره ی قرمز در نان سهم هرکسی پیدا شد، به صورت نمایشی و نمادین شروع به کتک زدن او می کنند تا آن که شخصی از ریش سفیدان ضمانت می کند. ضامن بعد از خواندن نماز و دعا از خداوند می خواهد که او را در مقابل این جمعیت روسفید نموده و باران رحمتش را عطا فرماید. نخستین بار توسط شادروان ولی محمدی علاسوند از موسسان سینمای جوان، در دهه ی ۱۳۵۰ از انجام مراسم هل هل کوسه، یک فیلم مستند ساخته شد.

دعای باران

دعای باران یا داباران نیز همانند هل هله کوسه اجرا می شود با این تفاوت که دعای باران بیشتر توسط زنان و کودکان اجرا می شود. آیین دعای باران در بعضی ممالک شرقی جهان از جمله کشور هندوستان نیز انجام می شود.

پانویسها

  1.  کوسه نمادی از دیو خشکسالی است که نقش اول نمایش را برعهده دارد
  2. شِرِه دِرِه
  3. برای کسانی که گله دارند
  4. برای کسانی که گندم و جو کاشته اند
  5. گِردِه

 

 

نویسنده : حسین عبدالهی پبدنی : ۱۱:٥٩ ‎ب.ظ ; دوشنبه ٧ آذر ۱۳٩٠
Comments نظرات () لینک دائم