پبده و پبدنی و نگاهی تازه به فرهنگ بختیاری

متل دالو و رووا( پیرزن و روباه)

    یه دالویی بید که یه بزی داشت. شیرسه ادُوهد[1] و یه گُلُپسه[2] وا یه پتیر نوو اِخرد. شیرسه که ادوهد ارهدس منه یه باده و انهادس سر چاله و اِپُهدِس. بهده که توو[3] شیرسه اگرهد، انهادس تا سرد وابووه وُ چیتس[4] بکنه. یه روز تا رهد سر باده که چیتس بکنه،دید که تکی[5] زه شیر منس نید!  چن[6] روز بید که شیر منه باده هی سر به نیست ابیده. چن دفه هم که ماستس اکرد و یه برد هلیک و توس[7] گپی هم انهاد سرس،افتو زنوو[8] که اورستاد ادید که زه ماست هم هوری[9] نید که نید! هر چه بید تهنا شیر و ماستسه اخرد اما درفس ورجا امند !

 

     هر چه انشست و کشک[10] اگرهد که بنیهره کی ماستسه ابره فاده نداشت، نه دزه نه اگرهد و نه افهمست که چه خردسه! تی خُس گد گاشت[11] ای دز هو «پس بَرَک»[12] هم داره!

 

     دیه عاجز و بی جز وابید، هم شیره بزه ز دست داد بید و هم فرگس به یک رهسست بید؛ منه فرگ بید که به یاد ملا وست. تی خس گد ملا تره کمکم بکنه و زه ای ناخُرُمی و شیمی بروم به در!

 

     بستکوواسه پیتینید و یه کم آرد کنار و کلخنگ و گندم موری و بن، دِرَوُرد و منه سارُق پیژنید و چن تا کاکول هم نهاد تیسوو وُ وست به ره.

     تا رسید تی ملا گد ای ملا، تونو هم قرووا که خوندیه، تونو هیم افتو، بخت بوو خووکت، دردت ور منه تیشنیم زنایه، به دادم برس!

 ملا گد خا بگو بنم که دردت چنه دالو؟

       ای ملا، مُنُم و یه بز و یه کپ شیرس، نَم کینه که به شو ایاهه و اخورس، اما درفسه نیبره فرگ اکنم جندی،آلی یا جووری بووه که شیر و ماسته اخوره اما درفسه اِهیله ور جا!

ملا همه چینه زه دالو پرسید و بس گد: یو نه دعا اخو و نه ثنا! درد یو هیم یونه که بت اگم. اروی یه تََوه داغ اکنی و انی سرس. تَوه وا زه داغی سهر بووه و ...

      دالو ورگشت به مال و هر چه ملا گده بید، انجم داد. توه نه داغ کرد و نهاد سر باده شیر. تازه آستاره گا به مال در گشت بید که خوسه زید به خوو. بیار بید اما وا پشت تیا انیشت!

      رووا بید که شیر دالونه اخرد. تا اود به پوز توه نه زه سر باده ورداره و شیره بخوره،پوزس سهد،به دست زید دستس سهد. پانه زید پاسم سهد؛ پشت کرد و وا دینس خواست توه نه ورداره که توه داغ دینه رووانه چکنید. رووا وا پوز و دست و پا سهده و دینه کنده وقنید و جست بالا مال.   

      منه هیم هیس و بیس،صدا درینگشته توه و باده ورستاد و دالو هم زه جاس پهرست. نیشت دید که رووا بی دینی هی جیغ و واق اکنه و هی اروه بالا و هی ایاهه دوون. فهمست که کار کار رووا ناشادی بید و دین کنده رووانه تی باده و توه دید! دینسه ورداشت و بهدارس کرد. رووا هم آلور اکشید و زه تی بهووه دالو رد نی بید. دالو گد:

     رووا خوو ناخرمی گرهدت! خوو دینت کهنست! حالا رو بی دین تا آبروت روه که همه بوینن که تو  چندی بد جنسی!

      رووا وست به التماس و التجا که ای دالو مو غلط کردم و بیو مونه بوخش. دینمه بده تا بروم قول ادم که دیه زه ای کارا نکنم. دالو هم گد خا شیرمه بده تا دینته بدم!

      خَلاصه رووا به دالو اگد دینمه بده و دالو به رووا اگد شیرمه بده،هیم یو هی بینسوو جریان داشت. رووا گسنه و زهمی وا دین کنده و هینالی بالا مال هی التماس اکرد. دالو خش و سر حال زیر بهوو نشست و هی پست چرب کرده وا روغن خش اکپنید، رووا بالا مال و دالو زیر بهون هی یکی دینه سیل اکردن!    

 رووا باز گد: دینمه بده.

 دالو گد : شیرمه بده.

 رووا گد دینمه وادار تی خوت تا شیر بیارم سیت که دینمه بگرم. دالو هم قوول کرد. رووا رهد تی یه بز و گد:

 بز شیر بم بده تا شیر به دالو بدم و دالو دینمه بده،دینم به دینم هی به بازار.

 بز گد: یه کم پَر(برگ) بم بده!

  رووا رهد تی درخت گد: درخت یه کم پر بم بده تا به بز بدم ،بز بم شیر بده تا شیره به دالو بدم،دالو دینمه بده، دینم به دینم هی به بازار.

 درخت گد: یه کم او بیار پام بریز تا پر بت بدم.

 رووا رهد سر چشمه یه دهدری نه دید گد: دهدر یه مشک او بم بده تا به درخت بدم، درخت بم پر بده تا پر به بز بدم، بز بم شیر بده، شیره به دالو بدم،دالو دینمه بده، دینم به دینم هی به بازار.

 دهدر گد: رو تی زرگر یه ناونده بخر سیم تا او بت بدم.

      رووا رهد تی زرگر و گد: زرگر یه ناونده بدم، تا نانونده نه به دهدر بدم، دهدر بم یه مشک اوبده ،مشک اونه به درخت بدم،درخت بم پر بده، پره به بز بدم، بز بم شیر بده، شیره به دالو بدم، دالو دینمه بده، دینم به دینم هی به بازار.

 زرگر گد: چن تا تخم مرغ بیار سیم تا ناونده بت بدم.

      رووا رهه تی مرغ گد: مرغ تخم بم بده، تخمه به زرگر بدم، زرگر بم ناونده بده، ناونده به دهدر بدم، دهدر بم او بده، او به درخت بدم، درخت بم پر بده، پر به بز بدم، بز بم شیر بده، شیره به دالو بدم، دالو دینمه بده، دینم به دینم هی به بازار.

 مرغ گد: رو ...

 ----------

[1] - می دوشید

[2] - یه دهن، یک جرعه.

[3] - سرشیر

[4] - مایه، مایه ماست.

[5] -قطره ای

[6] -چند

[7]  - صاف و صیقلی

[8] - طلوع آفتاب

[9] - خبری

[10] - کشیک، نگهبانی

[11] شاید

[12] - دزد همراه،دزد شریک. دزدی که نگهبانی دزد دیگر را می کند

 

نویسنده : حسین عبدالهی پبدنی : ۱٢:٥٧ ‎ق.ظ ; شنبه ۱٤ آبان ۱۳٩٠
Comments نظرات () لینک دائم