پبده و پبدنی و نگاهی تازه به فرهنگ بختیاری

بی ماه زنون شیر زنگل بختیاری

 

 بی[1] ماه زنون[2] خُس و لالی[3] و پرگل[4] تمدار[5] لت بهونه سر بُرگه کِل مال تنیده بیدن. ماه زنون گپ زنگل مال بید و ز همه چی هم سر ادرورد. هو زهنه همه چی دونی بید. ز بفتنی، دُهدنی، پُهدنی، سرفه کشی و ... منه زنگل طافه سردیار بید. ز هر انگستس هنر اریسست؛ دست اَوِس[6] سر زون همه وسته بید و همه زه خوراکی و شیر و دووا پاکیزه و خوش تُم[7] بی مازنو اگدن.

 بی مازنون شیر زهنه ای بید که ز پیا و زهنه احترامسه داشتن و اخواستنس. هو درگل و زنگل مال و طایفه نه وادار اکرد که بفتن و پهدن و دهدن و کارا هونه داری یاد بگرن. بی ماه زنون زنگل دست اسبید[8] و نه کارو[9] ماله هونه داری و سرفه کشی و مهمون داری یاد اداد و زسون زهنه راست اکرد. هیچ زهنه ای نترست زه ورس به گروسه و تیس نیاهه سی یاد گرهدن! ایر هم زهنه ای ز مال به خس جرأت اداد که سر تمدار و یا سی یاد گرهدن کارا دیه نیا، سر و کارس وا بی ماه زنون بید. کاری بس اکرد که روز روشن سیس شو تاریک ابید و نتارس[10] ایورد پیش تیس! بسون اگد: لیش، نه کارو، دست ری نششته[11]، چُرو[12]، دست اسبید و ...

    زنگل حسید و نه کارو هم که نی خواستن تی بی ماه زنون برون ز دل نخواست و ز ترس نُک و نیشاس ارهدن تیس تا زس یاد بگرن؛ اسو تا یه کم که یاد اگرهدن و تیگ[13] به تیگس انشستن و ری خش و وازسه ادیدن، دیه خسون وا سر ارهدن به خذمتس سی کار یاد گرهدن.    

هیشکی ز زنگل مال ز حرفس بدر نی رهد، همه به حرفس بیدن. منه سروو و گاگریو خوندن هم منجا دار میلس بید و او بید که بیتانه جفت و جور اکرد و زنگل هم واس اخوندن.

  دم پسین منه افتو درون بید و زنگل سرسون گرم بید به بفتن لت بهون؛ بی ماه زنون دندال[14] اکرد و کل تی[15] هی به دست زنگل انیشت[16] ویرکارسون بید که لته قشنگ به بفن. خس کلکیت[17] تمدار ازید تا بنیهرن به دستس و خوو یاد بگرن. دالو اورشم[18]هم پره[19] به دست هیم جور که هی «می»[20] اگرنید[21] ترکست[22] تیسون[23].

    جرینگ و جرینگ کلکیت زیدن و دندال بی ماه زنون و آهای گل خوندن لالی و پرگل اخرد به تل کوه[24] و اورگشت؛ و یه هو کیک و چر[25] ز مال ورستاد[26]! بی ماه زنون ورهلاسست[27] ز جا وریاست[28]. تا وریستاد پاس گیر کرد به پیز[29] تمدار لت و سراسر وست به گِل. درز تیگس[30] خرد به برد زیر پیز و هین پلفست[31]...

ادامه دارد...



[1] - بی بی(بی وی)

[2] - ماه زنان

[3] - لاله

[4] - برگ گل

[5] - دار و دستگاه بافتنی. با معنی نقشه و راهکار نیز کاربرد دارد.

[6] - دست آب، بهداشت و چاکیزگی در تولیدات فراورده های لبنی و پخت و پز. هنر آشپزی و پزیرایی زن.

[7] - مزه

[8] - دست سفید، بی هنر.

[9] - تنبل.

[10] - اجداد و نیاکان.

[11] - نامرتب و شلخته.

[12] - کثیف، تنبل.

[13] - پیشانی.

[14] - زمزمه، خواندن سرود با ناله.

[15] - گوشه چشم.

[16] - نگاه می کرد.

[17] - دفتین.

[18] - ابریشم.

[19] - دوک، وسیله نخ ریسی دستی زنان بختیاری.

[20] - مو، منظور موی بز است.

[21] - می ریسید.

[22] - آهسته راه رفتن، خرامیدن.

[23] - پش شان، نزد شان.

[24] - سینه کوه، صخره کوه.

[25] - جیغ و داد.

[26] - برخاست.

[27] - ورلاسستن، ترس برداشتن، زهره ترک شدن.

[28] - از جا برخاستن، از جا کندن.

[29] - چوب لای دار و تمدار بافتنی که پود را بالاتر از زمین نگه می دارد و بالا و پایین رفتن و جابجا شدن رشته ها را راحت می کند.

[30] - خط وسط پیشانی، میان پیشانی.

[31] - فوران کردن.

نویسنده : حسین عبدالهی پبدنی : ۱:۳٩ ‎ق.ظ ; جمعه ٦ آبان ۱۳٩٠
Comments نظرات () لینک دائم