پبده و پبدنی و نگاهی تازه به فرهنگ بختیاری

منجا (میان)

منجا در گویش بختیاری به معنای میان و بین و وسط است. منجا کوتاه شده و مخفف میان جا در زبان فارسی است. در فرهنگ عامیانه بختیاری، منجا (میان)  نشستن به مثابه تفرقه و جدایی انداختن یا آشتی و به هم رساندن بین  دو نفرتلقی می شود. 

دراشعار فولکلوریک و محاورات بختیاری از منجا نشینی و دور سازی و جدایی افکنی بین عشاق و دوستان بسیار نام برده شده است. گاهی افراد خیر اندیش برای به هم نزدیک کردن دو یا چند نفر میان آنها به داوری می نشینند و آنها را آشتی می دهند که به این عمل میانجیگری می گویند. کلمه مرکب میان + جی یعنی میان افراد سازش به عمل آوردن است. میان فارسی است و به مرور زمان تغییر نکرده است اما جی، گی بوده است که با تسلط اعراب و نفوذ زبان عربی در ایران، معرب شده و گی به جی مبدل شده است. بختیاری ها هنوز منجی(menji) را به عنوان افراد خیراندیش واسط بکار می برند.

منجا نشینی دو صورت معنایی خود را داراست؛ هم مثبت و هم منفی. منجا نشستن نیک که موجب آشتی می گردد وافرادی را به هم می رساند و  منجا نشینی جدایی افکن که منجا نشین اشخاص را با بدگویی از هم دور می سازد.

سعدی می فرماید:

میان دو کس جنگ چون آتش است - سخن چین بدبخت هیزم کش است

و در سروده های بختیاری هم آمده است که:

 شو دراز و مه بلند دلم نی گره جا - هر کی منجامون نشست دلس چی دلم با 

بیاییم منجا نشین باشیم برای وصل کردن نه برای فصل کردن. به هم برسانیم و از جدایی افکنی دوری کنیم. 

نویسنده : حسین عبدالهی پبدنی : ۱۱:٥۸ ‎ب.ظ ; دوشنبه ٢ آبان ۱۳٩٠
Comments نظرات () لینک دائم