پبده و پبدنی و نگاهی تازه به فرهنگ بختیاری

باور بختیاری ها از ستاره ی سهیل (سهیل زدن)

مردم کوچ نشین و روستایی بختیاری بر این باورند که ستاره ی سهیل به حیوانات و به خصوص چهارپایان آسیب می رساند. تحقیقاً منجمین و ملایان آشنا به علم ستاره شناسی قدیم این باور را در فکر و ذهن مردم 

 

 

 

    


 

تقویت نموده اند. ستاره ی سهیل دیر به دیر در انظار پیدا شده و طلوع می کند، به همین علت این ستاره، ضرب المثل شده و به کسانی که دیر به  دیر دیده و ملاقات شوند، ستاره ی سهیل گفته می شود.

 

     شاید رسیدن اولین اشعه های ستاره ی سهیل زیانبار باشد و با برخورد به موجودات روی زمین به آنها آسیب و صدمه برساند اما تا کنون هیچ گزارشی در باره ی اشعه های مضر و زیانبار این ستاره از سوی ستاره شناسان گزارش نشده است. مردم بختیاری بر پایه ی باورهای فرهنگی خود، از این ستاره ی زیبا هراس دارند و برای مصون ماندن چهارپایان خود در آخر فصل تابستان و آغاز فصل پاییز، آنها را با خمیر و گاه با گل نشانه گذاری می نمایند. علت مشخص نیست که چرا زیان فقط متوجه چهارپایان می شود و دیگر حیوانات و انسان از خطرات آن مصون می مانند! رواج دهندگان و توصیه کنندگان به عمل سهیل زدن و مردم برای این کار خود توجیهی منطقی و تعریفی واضح و روشن ندارند فقط اظهار می دارند که برای در امان ماندن چهارپایان(اسب، الاغ و گاو) این کار را انجام می دهند.

 

 

 

      بختیاری ها به این عمل سهیل یا سیل می گویند. آنها با آرد خمیری شل و نرم درست کرده و با پنجه دست بر روی انتهای پشت و در قسمت بالای ران حیوان می کشند. وقتی خمیر خشک می شود، به موهای بدن حیوان می چسبد و هنگامی که حیوان از سمت پشت دیده شود در نگاه اول به نظر می رسد که از جلو و از طرف سر دیده می شود و خمیر حکم دو چشم را در دید تداعی می نماید. رواج دهندگان این باور شاید به گمان خود و با این کار، معتقد بودند که اشعه ی ستاره سهیل به سر و چشمان حیوانات زیان می رساند و اگر پشت حیوان را با خمیر یا گل به شکل سر و با دو چشم نمایش دهند، ستاره ی سهیل تشعشعات زیانبار خود را به آن سو پرتاب می کند و به پشت حیوان برخورد می کند و به او اسیبی نمی رسد و بدین وسیله مهاجم را منحرف کرده و سر واقعی حیوان با این عمل از دید پنهان می کنند.    

 

     در آفرینش و خلق برخی موجودات نیز این انحراف و فریب که نوعی دفاع و مصونیت از آسیب است دیده می شود. بعضی پرندگان، خزندگان و دیگر جانوران در پشت سر و یا انتهای بدن خود خال ها و نشانه هایی همچون چشم دارند که بیننده را به اشتباه می اندازند و شاید معتقدین به این امر از چگونگی آفرینش آفریده شدگان خداوند چنین الهام گرفته باشند.

 

      هر چه هست و هر آن چه را که مردم بدان باور دارند یا به آنان القاء شده بود، باعث به خرافه کشانیدن آنان گردیده و این است که مردم در موعد مذکور بر حیوانات خود خمیر یا گل می زنند تا از صدمه و آسیب در امان باشند!  

 

مختصری در باره ستاره سهیل از نگاه ستاره شناسان

 

«ایسنا: شاید بارها شده باشد که بعد از زمانی طولانی، شخصی را می بینید و از دیدار ناگهانی او تعجب می کنید. در این زمان معمولا طبق رسوم نخستین اصطلاحی را که بر زبان می آوریم این است که به آن دوست کم پیدا می‌گوییم: ستاره سهیل شده ای!

 

یکی از منجمان آماتور مرکز نجوم ادیب اصفهان ستاره سهیل را از واژه های مثبت در این گونه محاورات دانست و دلیل استفاده از نام ستاره سهیل را زیبایی و کم پیدا بودن در آسمان عنوان کرد و گفت: ستاره سهیل یکی از زیباترین و درخشانترین ستارگان آسمان است که گاه هنگامی که در حال طلوع است نور آن در جو زمین شکسته شده و به رنگ طلایی و درخشان دیده می شود.

 


عمران مرادی اظهار داشت: در واقع یکی از زیباترین پدیده های طبیعی قرار گرفتن ستاره سهیل و ستاره شعرای یمانی در نزدیکی هم به فاصله 35 درجه از یکدیگر است و می توان گفت اگر دست خود را باز و صاف نگه داریم و با مشتهای بسته فاصله این دو ستاره را از هم اندازه بگیریم معادل سه و نیم مشت بسته خواهد شد.»

 

 


نویسنده : حسین عبدالهی پبدنی : ۱٠:٠٠ ‎ق.ظ ; جمعه ٥ خرداد ۱۳٩۱
Comments نظرات () لینک دائم