پبده و پبدنی و نگاهی تازه به فرهنگ بختیاری

دانش اندوزی تاریخی و فرهنگی در محضر بزرگان بختیاری

     در مجالس فامیلی که بزرگان طایفه و قوم بختیاری به مناسبت های مختلف گرد هم جمع می آمدند، فرصت را غنیمت می شمردیم تا به جمع بزرگان و سران طایفه خود راه یابیم و از سران نامی و بزرگان با شهامت و سخنوران و سخندانان فرهنگ مدار طایفه بیشتر و بهتر آگاهی بیابیم. عده زیاد بود و جا کم! اما به هر وسیله ای که بود خود را در ردیف های پشت سر آنان قرار می دادیم یا اینکه داوطلب پذیرائی می شدیم تا بدان وسیله بتوانیم در جلسه حضور داشته باشیم و از بیانات و روایات و خاطرات بزرگان قوم خود بهره ای ببریم. من و دیگر همتباران هم سن و سال، مشتاقانه سخنان بزرگان طایفه را گوش داده و به حافظه خود می سپردیم و سپس در جمع هم بازی های خود برای هم با آب و تاب فراوان بازگو می کردیم. گاهی هم خاطرات و رخدادهای بیان شده را به نمایش در می آوردیم و خود را در نقش بزرگان قرار داده و ایفای نقش می نمودیم.  

     مشتاق مسائل و رویدادهای تاریخی تبار و طایفه خویش بودیم تا به هویت و اصالت خود بیشتر پی ببریم. برای اندوختن تاریخ و فرهنگ و رخدادهای قومی راهی جز گوش فرا دادن و بخاطر سپردن نداشتیم، پس بنابر نیاز از محضر بزرگان و سران و آگاهان طایفه بهره جسته و به اطلاعات خود می افزودیم. بهترین کلاس درس برای آموزش ما محضر سران و بزرگان آگاه بود تا ضمن فراگیری مسائل تاریخی، سیاسی و فرهنگی و اجتماعی قوم خود، به نحوه و نوع نشست و برخاست و آداب برخورد در تکریم و بزرگداشت اشخاص آبدیده و آموخته شده و با برداشت از رفتار و کردار و اخلاق و منش سران طایفه باعث سربلندی خانواده و تش و طایفه و قوم خویش باشیم و خدای ناخواسته با رفتاری ناپسند، آب سرد بر چاله گرم و فروزان نریزیم و «وجاق»(اجاق) خانوداده را کور (خاموش) نکنیم.

     آن وقت ها نه تلویزیونی بود که تماشا کنیم و از آن بهره ای بر گیریم و نه رادیوی درست و حسابی که به برنامه های آن گوش فرا دهیم و نه کتاب علمی و تاریخی و فرهنگی که بخوانیم و از آن دانشی بیاموزیم تا ضمن سرگرم کردن خود به دانش و آگاهی های لازم یابیم، مجبور بودیم به هر دری بزنیم تا در کنار پدران و بزرگان فامیل قرار بگیریم و از داشته های آنان در مورد فرهنگ و تاریخ  و سیاست روز و رویدادهای قوم خود و یا دیگران اطلاعاتی کسب نماییم. کتاب بود اما کم و محدود به قرآن مجید و شاهنامه و فلک ناز و حسن کردشبستری و ... و کتب درسی آن زمان !

     تنها کلاس آموزش فرهنگی قومی ما مکتب بزرگان فامیل بود که آنها هم برای سرگرمی و گذراندن وقت و یادآوری خاطرات طی جلساتی دوره ای گرد هم می آمدند و به مرور رخدادها و سرگذشت های قوم خود می پرداختند. ما نیز از این موقعیت ها استفاده می کردیم و خودمان را به هر نحوی که می شد وارد جمع آنان می کردیم.

      گاهی افرادی زرنگ تر و با عرضه تر از ما پیدا می شدند و جای ما را در جلسه می گرفتند. بعضی مواقع به علت ازدحام و شلوغی جلسات و کمبود جا، به ما کوچکترها اجازه ورود نمی دادند و به ناچار به گوش دادن از فاصله دور بسنده می کردیم. گاهی هم که از ورود به جلسه و حتی گوش دادن از راه دور محروم می شدیم، پس از خاتمه نشست از آنهایی که در جلسه بودند موضوع بحث روز را جویا می شدیم و آنها نیز با آب و تاب و کمی هم با تحریف و اغراق مطالب را به ما انتقال می دادند. بازگویی تحریف شده توسط بچه های حاضر در جلسه هم برایمان غنیمت بود، خوب گوش می دادیم و به خاطر می سپردیم!

     ما نیز مانند پدران خود روایات و گفتار سران و بزرگان اولاد و تش و طایفه را به صندوقچه حافظه می سپردیم و با تکرار و باز خوانی و باز گویی در دهلیزهای مطمئن خاطرات ذخیره می ساختیم.

     اکنون پس از گذشت سال ها وقتی که به بایگانی حافظه خود مراجعه می کنیم و مطلب مورد نظرم را جستجو می کنیم بدون کم و کاست و سریعاً به ذهن خطور کرده و بیاد می آوریم و به طریقی مورد استفاده خود و دیگران قرار می دهیم.

     هنوز دیر نشده است و وجود ارزشمند بزرگان آگاه و مطلع طایفه بر سرمان  سایه افکن است و وظیفه ماست تا از محضر یکی یک آنان بهره گرفته و نه تنها به حافظه  بلکه به صفحه سپید دوست مهربان، به صورت ماندگار نگارش کنیم و برای آیندگان خود به ارمغان نگاهدار باشیم.

     لازم و واجب خواهد بود تا از محضر پر فیض بزرگان خود بهتر و بیشتر بهره برده و به دانش خود و مکتوبات ماندگار خود بیفزاییم و برای نسل های آینده خود توشه ای بجا بگذاریم. دیروز سواد و سیاهه کردن را نمی دانستند و نتوانستند؛ امروز که ما می دانیم و می توانیم، از پیشگاه مردان و زنان آگاه و مطلع قوم خود خوشه بر چینیم و خرمنی از آگاهی فرهنگی و تاریخی به یادگار برای آیندگان خود بر پا سازیم. انشااله

       

نویسنده : حسین عبدالهی پبدنی : ۱۱:٤٦ ‎ق.ظ ; چهارشنبه ۱۱ خرداد ۱۳٩٠
Comments نظرات () لینک دائم