پبده و پبدنی و نگاهی تازه به فرهنگ بختیاری

هور سُهر مِنِس خُمه کشته وُ بیرینس مَردُمِ

 هور سُهر مِنِس خُمه کشته وُ بیرینس مَردُمِ

      دالو مرزنگ خُس بید و یه چاتولی، چونوو تر زه  چند تا لوکه بال او. وا دو تا  رِک، چار گیلسه وا چار کََرس، به مِه به دو وُ چن تا گِچ بلیط بسته بید. هیشکی نه نداشت،نه میره ای و نه کر و نه دهدری که  هامین تنگیه زنده ایس بوون و غمخوار روزگار بی کسیس! 

     داراییس  چارتا بستکوو بید که رختاسه منسوو اپیجنید و دو سه درف مرسس


و رووی اشکناده و چل و چول کرده وُ یه مشکول دوو بی انگلهِ وُ یه مشک تنگلهِ او! جُون دار ری زمین رو و زه دار دنیا، تهنا یه بز نژدی الوس داشت که همه قیت و ذاتس زه شیرس بید. بیشتر وختا وا شیر بز الوسس سر اکرد، ایر قلوه گسنس هم ابید و تَمارزو بید، تا که هیشکی تِیس نبید وُ تیا هیشکی تُر دستاسه نی پایید، وا هزار بسم الله و دعا و ثتا، یه تلاپه آرد زه منه دره کوچیر ورترکنیده هوره سهرس، ادرورد و منه لََیِِن(لگن) مرسی، هویر اکرد.

     همس وا خس هی اگد: تیا سور ایر به هور سهره آردی وست،یا آردا گندمم ابوهن به آرد جو یا برکت هور سهرم زه میوو اروه و آرداس کم ابووه! ایر تی سوری هم بس نووفته،تیا یه آدُم گسنه تا بس وست، وا یه دو سه تلاپه آرد بس بدم! اسو وا چه بکنم وا نداری و اشکم گسنه خُم و بی کسیم!

     دالو مرزنگ زه  وَره  دالو آستاره همساس، به چنج بید، تا ادیدس که ایاهه به طرف چاتولیس،زه ورس اگُروهد. آستاره یا یه روز زس آرد اِخواست که یه گرده ای واس بپزه یا وا کلگ قاطیس بکنه و یه نوو کلگی زس بخوره، یا روز دیه یه گرس داری گَرم سی تُم وُ تهلِ راست کردنه خوراکی زس به قرض اخواست.

     دالو آستاره هم جور دالو مرزنگ،زیر آسموو پر آستاره یه آستاره نداشت،تهنا اسمس آستاره بید و بس!خس بید و یه  لوکه ریت و رات و چند تا بستکوو رنگ و ری رهده وُ چن تا درف و مرف اشکناده و یه مشک پر زه کُهده! همه زنده ایس هیم یو بید.

    تا آستاره ری به راست مرزنگ ابید، دالو مرزنگ ز ته گِلی اِچرنید که هی آستاره شیم، دیه چه زه جووم اخوی؟ دالو آستاره هم اگودی که کیک و لاک دالو مرزنگه نه اشنیده، سر اِوند وا زیر و ارهد به زیر چاتولیس و وا هرس و گریوه وُ کاک و ویلا، دمدالسه سر اداد وُ هونه هم واخس همدنگ اکرد و وایک یه میلس دوتایی زه سُرُو خووی، ره اِوَندن!

آخُمَی لول زه خمی دیدی چه کردم     گمونِ چینوو روزی به خُم نکردم

آخُمی لول زه خمی کی به کَسُم بُو   دستُمه  به کی کُشُم، که دادرَسُم بُو

بالُمه کی اگره  بَرُم زُواله              

     بهده گرریوستن و سرو خوندن،یه کم آروم گرهدن. دالو مرزنگ ری کرد به دالو آستاره و گد: هی آستاره جغد بد عاقوت جور خُم، هور سُهر منس خُمه کشته وُ بیرینیس،مردمه! بیو یه تیسه بور سی خُت، ار داشتی بهدن بم بده ار هم نداشتی حلالت چی شیر دات؛ نی خم هر روز بیای و ای دل برشته و پر زه دردمه  به یک بریزی!

     آستاره تا یونه زه مرزنگ اشنید ورستاد و ری مرزنگه بوسید و نهاد وا گرهوه! گد هی مرزنگ، دردت منه تیام، یه تیس سی مو زیاده و هور هم ندارم. همبوو یا درف گپی که یه تی آرده نه بگره هم ندارم؛ یه تی یر دارم نوک منس نید، همونه ایارم پرس بکن سیم، اسو که رهدیم به ایلاق و خدا کرامت کرد و گندما گرهدن، سر خرمن یه تی به جا یه تی یر، گندم بت ادم، خاو؟

     دالو مرزنگ وا تیا هرسالیس،وا خِرِشم به آستاره نیشت و گد خاو خاو خاو،رو دیه تی یرت بیار کشتیم !

     آستاره اگوی که باد ابرس! به قیر کش رهد منه لوکس که تی یره بیار سی آرد ...   

    

نویسنده : حسین عبدالهی پبدنی : ۱۱:٤۸ ‎ب.ظ ; چهارشنبه ۳ اسفند ۱۳٩٠
Comments نظرات () لینک دائم