پبده و پبدنی و نگاهی تازه به فرهنگ بختیاری

بیت بستن توشمال و کابرفی

... توشمال طافه مون پیا خوو و خوش رخت و خوش زوون و خوش رفتاری بید. همس تیس بید و تیس اگشت و ... ساز نی زید اما دهل زن خووی بید. خس اگد که هر چه کردم آمخته به ساز نوابیدم. دهل زن جورس نبید! بیت بند خووی بید بیتا خووینه هم ابست...

منه نشستا و عروسیا، پیایل گپ سی ز هر تش و طافه، توشمال خسونه ایوردن تا سیسون بیت بخونه و بیت بونده و ...

بیت بستن و بیت خوندنا، میلسه گرم اکرد و لوهانه به هنده ایورد و دلانه شاد اکرد اما گاتاوخت هم یه پاره ز آدمیل که وا یک دشمنی و کینه داشتن، پیل انهادن منه جیو توشمال تا طرفسه به تهمره بگره و خراوس بکنه و به دینداس دلخوری و جر و جنگ و ... هم خوو بید و هم لیش!...

یه کابرفی داشتیم آدم بی دنگ و بی آزاری بید. یه هری داشت و دو تا گا. داراییس هسم یو بید و بس! جل و غته هاسه هم منه مال به ره بار هر و دو تا گا اکرد.

منه یه میلسی، یکی ز پیایل طافه مون نیشت به برفی و به توشمال مون تینه جمنید(چشمک) و گد: میشکال! اگوم تو کابرفینه ایشنی؟ توشمال خونه گرد و جم کرد و کلهنه ناهاد پشت برگ و خواست بیاهه وا صدا که کا برفی، آفت که اخون تهمرس بکنن، اوید وا دست و پیش دستی کرد و بیتسه خوند:

توشمال دهل به کول، دو چوو به مستس - سازسه بلا کرده نی ری به جستس...( اشاره به دهل زنی و ناتوانی در نواختن ساز). میلس تا ای بیته ز برفی اشنیدن سیس شپو و تنگه زیدن. اما تعجو هم کردن که برفی بی دنگ چه بیت خووی گده!

توشمال وا اشاره پیا که بس گد بی، خوند:کابرفی برفی بس گرهد به کوه زرده - سی هرت وا سر مزن سه تیره خرده( ریشخند و دست انداختن که خرش اسبی بود که در میدان جنگ تیر خورده وو ...)

برفی هم خوند: سرت ریت چی کاسه پشت، مل بس نمنده - توشمال ای یه دندونت منی کلنده( توشمال کل بود و یک دندان پیش داشت)...

کابرفی منه بیتا بهدیس به خووی جواو توشماله داد اما زس دیار بید که اشکست بی! هم دلس و هم لاشس! دلم سهد سیس... هنی یادمه! بازم اگوم؛ هم خوو بید و هم لیش! ... میلسا گرم ابید و هنده و شادی بید و سرگرمی اما دل اشستنا و هیرد آویدنا پیایل هم بید و ... ندونم چه بگوم! یو هم یکی ز کارا گدشته بید... پرس و پیس و خووی و لیش و ... وا ایسا!

(ستین بختیاری)

نویسنده : حسین عبدالهی پبدنی : ۱٠:٠٤ ‎ب.ظ ; دوشنبه ٦ مهر ۱۳٩٤
Comments نظرات () لینک دائم