پبده و پبدنی و نگاهی تازه به فرهنگ بختیاری

فریوم دادن، اندی(انده) مو چینون بی فرگ و چلنگ و دست و پا چَول...

... فریوم دادن، اندی(انده) مو چینون بی فرگ و چلنگ و دست و پا چَول و شل و ول خه نبیدم! بی دنگی و سر به زیری و شرمووی و زکِ تی داریم جست به مست درگل و گولم زیدن.

جغله آرومی بیدم و درگل هم هر کاری که داشتن، واسکه انجمس بدم سیسون. اگدن: ستین دردت بیو مِه(میخ) تمداره بکوو! ستین بووم بیو ای لِشک داره بُوُر سیم! ستین گووم دیرمجاله بیو وابامون تا سر چشمه! ستین رو دیگه ز هونه ... بیار! ستین... دیه کشتنم ز بس بم فرمون ادادن! یه ماهی بی دیه فرمون زسون نی بردم و خومه ازیدم به کر گوشی و ... اسو هونون هم هی بم سهم وندن که: ستین سیت اگویم! ستین ابیزی و ابینی! ستین ... مو هم هی اگدم: هر کاری که اخوین بکنین! دستاتون ز پاهاتون درازتر و ...

یه روز داشتم ارهدم ز دین یه کاری که نازگل بنگم کرد و گد: ستین بووم! بیو هیم وریست هونه بُوَند به دار سیمون اخویم دندلوش بوازیم! نازگل خُس بید و لالی و گل پسند و قشنگ. گدم کار دارم و نترم! نازگل گد: به شیر دات قسمت ادم بیو! تا شیر دامه قسمم دادن، رهدم تیسون. دام عزیز و گرونم بید و شیرس گرونتر ز همه چی بید سیم!

نازگل اوید تیم و وریسته داد به دستم اما درگل چونون تر واستادن بی و سر دادن بی به داک یک و هی هریک هنده اکردن و بُنِ گوش یک، پچ پچ اکردن. خومه زیدم به کر گوشی و وریسته ز نازگل گرهدم و ورچردم به دار بلیط تا روم ری لشک و وریسته بوندم که نازگل گد:

ستین به نیا بیو ای لک دار که گیر کرده به هیم برد، درارس اسو رو ری لک دار! اخوم یه سر بنده به هیم یو بوندیس!

اویدم به لَم و رهدم تی لشک خل اویده تی برد که یه هو پام رهد منه یه چاله و لشک درخت ز برد جدا وابید و لنگ مو هم به گیل دار رهد و خومم دوندلوش هی ارهدم به ای ترک و به او ترک...دندلوز وابیدم منه هوا! درگل ناشادی گرهده تله ناهادن بی سیم و وندنم به تله!

یه لنگم به لشک بسته بید و سر و ته آویزون منه هوا هی در اخردم. درگل هم هرررره هندنه ورداشتن بی و هی سر به سرم اناهادن و گدن: ستین هلا دیه ایای کارامونه انجم بدی؟ گایل اورگنی سیمون؟ ستین اروی ... مو سرا ته ز زوون نی وستم و هی گدم نه! نه! درگل یکی یه لشک تر کلخنگی کندن و جا گرهدن به پر و پام و زیدنم. هلا بزن و ... چرشتم ره به آسمون. هیشکی هم نبید که به دادم برسه. جووم(جامه ام) وست بی منه ریم و هیچ جانه هم نیدیدم و داشتم خفه ابیدم. بسون گدم جوومه راست کنین! لاشم به دره و وسته منه ریم و خفم کرد! اویدن گرهس زیدن به کدم تا نیاهه منه ریم.

وا یک منه گوشی یه چی گدن و رهدن ز منه  یه چاله زیر دار، زغال اوردن و دوتاسون دستامه گرهدن و نازگل هم گد اخوم پیرونته بورم و یکی دیه سون گد اخوم چلمته بورم و ... پک و پوزموه تنه و سیاه کردن؛ چی کاکا سیاه وابیدم. دنگ دنیانه به سرم دروردن تا همه چینه به گردن گرهدم که سیسون انجم بدم تا رهام کنن. شرط و قرار کردن وام که تا دروردیمت جر وا مون نکشی و بی دنگ بروی! ایر خواستی بزنیمون اسو به مال اگویم که چه وات کردیمه و ...

ز گیل دار دروردنم. دندونام به تیشنی درگل اما نازگل کار اکردن! اما کاری ز دستم نی وید!. اترسستم سی بچه یل مال بگون و آبروم بریسه و ... بی دنگ ز تیسون رهدم سر چشمه و ریمه ز زغالا ششتم و رهدم به مال. اما ز دیر سی نازگل انگستمه ناهادم منه تیشنیم...

مو مولانیده و بی دنگ ز زیردست مال اویدم و درگل چُک و رک و سرزنده و آهای گل خونون ز بالادست مال ... دیه ز تی او دار بلیط نی رهدم اما درگل تش به کار وسته جاسون همچو بید و تا مونه ز دیر ادیدن هی اخوندن:

های بند بوندین بند بوندین های گل، اهای گل... های ز شیردنگ، وریست تا، آهای گل...آهای گل... های تا ستین، شل شل کنون، آهای گل...آهای گل... های بروه لنگ ور هوا، آهای گل... آهای گل...

(ستین بختیاری)

نویسنده : حسین عبدالهی پبدنی : ٦:٢٤ ‎ق.ظ ; شنبه ۱٤ شهریور ۱۳٩٤
Comments نظرات () لینک دائم