پبده و پبدنی و نگاهی تازه به فرهنگ بختیاری

تیام بُر نی کنه جونی به پام نید

تیام بُر نی کنه جونی به پام نید
غریوی مندمه هیشکی وابام نید

منه شهر شلوغ و بی سر و ته
حکیمن پای و درمون و دوام نید


نویسنده : حسین عبدالهی پبدنی : ٩:۳٤ ‎ب.ظ ; جمعه ۳٠ امرداد ۱۳٩٤
Comments نظرات () لینک دائم

عروسی و بردن بره به نیا بهیگ و ...

... توشمال سوار بازی ازید و پیایل سوار بازی اکردن و زنگل هم سوار و پیاده 
ز دین بهیگ سوار به مایون نیله، آهای گل اخوندن و به ره ارهدن تا برسن به 
هونه دوا.به کهش ره جا به جا جغله بید که بره و نرمیش و بهده گرهدن بی به 
دست و دم ره بهیگ واستادن بی. تا مایون بهیگ ارسید بسون، یه پیایی که لگوم 
مایون به دستس بید، دست اکرد به کفت شال و پیل اداد بسون. 
مو هم دونیدم و رهدم منه گله تاتم و یه بره گرهدم و بردم بال ره تا بم پیل بدن. تا 
مایون بهیگ رسید به نهنگم، دیدم همو پیا که پیل اداد شُگنید بم و گد: رو چونون 
جغله! رو شرته بکن! مندم منس که چسه! سیچه به همه پیل اده و به مو نیده و 
اشُگنه بم! 
...
بهیگ و عروسی کنون رهدن و بچه یل جم آویدن دوره و بم هندستن که هی لیوه 
یو بره ماهه(ماده است)! 
گدم: پی سی نیا بردن بهیگ بره ماه و نر هم داره ؟! 
(ستین بختیاری)
نویسنده : حسین عبدالهی پبدنی : ٥:٠٧ ‎ق.ظ ; چهارشنبه ٢۸ امرداد ۱۳٩٤
Comments نظرات () لینک دائم

آکهیار گد: ستین رو به قهر!

... یه کت پیا دور یک نشستن بی و ساتیار و بختیار هم چن تا وریست سر یک 
کردن بی و هی زمین اپینیدن. باقی زمینه هم که به وریست نی رسید، گُمس ازیدن
 و کل و برد ناهادن سی ساموناسون و جدا و غل غل سون اکردن.
مو هم دیرادیر هی انیشتم بسون. تی خوم گدم: خووه روم تیسون بلام مو هم پینیدن
 و گم زیدن زمینانه آمخته وابووم!
نهنگ رس پیایل که وابیدم، آکهیار بم گد: ستین رو به قهر!
گر زیدم و واستادم. تی خوم گدم: اگوم په آکهیار سیچه بم اگو رو به قهر؟
آکهیار دووارته و بلندتر بنگم کرد و گد: کر مر وا تو نیدم؟ اگوم رو به قهر!
گدم: آکهیار مو دلم نیخو قهر کنم. مو وا هیشکی جر و جنگی ندارم!
تا یونه گدم، همه زیدن زیر هنده...
ساتیار اوید دستمه گرهد و بردم زوا دِر و وا بهداری و بم گد: هرسا زمین بهر 
اکنن و به یکی جور تو که بچه ساوایی هدی اگون رو به قهر؛ نه که وا یکی قهر
 بووی! ز غزده اگون وا صحاو ملکا که بهر اکنن قهر بو تا پشک که اونی، سی 
هیشکی سون، زمینه تیر و زوین و خوو و لیش نکنی و اونون هم گمون بد بت 
نبرن و ...
آکهیار بنگ خوم و ساتیار کرد و گد: بیاین!
خوم و ساتیار اویدیم. ری گل سه تا هیل کل یک کشیدن بی. آکهیار یه بلیط، یه 
بلگ درخت بلیط و یه چلوله ناهاد منه دستم و گد: ستین! هر یکی ز یونونه ون 
منه یه یکی ز ای هیلا هو!
چلوله نه وندم منه هیل بالایی، بلگه وندم منه هیل منجایی و بلیطه هم وندم منه منه
 هیل دوونی. یه هو دیدم مراد کله نه ز سر کند و زیدس به گل و گد: ای ز بخت 
لیشم هی! ایچو هم گلال وسست به بهر مونه کم شانس ...و پیل نیشت بم اما هیچی
 نگد. بلیط ز او بید و وست بی منه بهر دوونی که بال گلال بید!
اسو آفتم که قهر رهدن بچه یل ساوا و زمین بهر کردن و پشک وندنه چنه و چندی

 هم بجا و خوو ناهادنس بی! گپونمون غلوه ادونستن و خوو...
(ستین بختیاری)
نویسنده : حسین عبدالهی پبدنی : ٩:٤٢ ‎ب.ظ ; شنبه ٢٤ امرداد ۱۳٩٤
Comments نظرات () لینک دائم

یه دردی وُر دلم دونیده ریشه

یه دردی وُر دلم دونیده ریشه
نه کاردی ای بُرس، بردی نه تیشه

به پیشم دشمنون پیشم خودیه
اپاهم دشمنون، دردم ز خویشه

نویسنده : حسین عبدالهی پبدنی : ۸:۱۸ ‎ب.ظ ; شنبه ٢٤ امرداد ۱۳٩٤
Comments نظرات () لینک دائم

خم گر نشوی کسی سوارت نشود

خم گر نشوی کسی سوارت نشود

خاموش و نشسته، سر به دارت نشود

سر گر ننهی به پا و کرنش بر کس

بر چشم کسی نگاه خوارت نشود

بر سینه منه دو دست پر قدرت خویش

بر زن به کمر، که خوی و کارت نشود

کوته منشین به پیش بیداد زمان

بر خیز! که تا فزون به بارت نشود

توفنده چو رود سرکشی باش عمیق

تا معبر ناکسان گدارت نشود

بستان ز دهان آذرین آن در خویش

تا دیو طمع بستد کارت نشود

هرگر مخور از بهاره کاران تو فریب

پاییز شوند و کس بهارت نشود

«تنها» بشنو ز پیر دانای سخن

بسکون و درنگ به روزگارت نشود[1]

 



[1] - به بایست تا گاهش آمد به جنگ – نبد روزگار سکون و درنگ.

شاهنامه حکیم فردوسی 

 

نویسنده : حسین عبدالهی پبدنی : ٩:٥۳ ‎ق.ظ ; پنجشنبه ٢٢ امرداد ۱۳٩٤
Comments نظرات () لینک دائم

نه ورداشتی ز کولم برد و باری

نه ورداشتی ز کولم برد و باری
به ری شونم مَوَن سنگین کاری

نیاتر ای گدن: کافر نبینا!
مسلمون! سیچه سی مو بد اباری؟

(ستین بختیاری)
نویسنده : حسین عبدالهی پبدنی : ۸:٥٤ ‎ق.ظ ; پنجشنبه ٢٢ امرداد ۱۳٩٤
Comments نظرات () لینک دائم

مسجدسلیمان

ز مسجد سلیمان با آبـــــــــروی 
نمانده است جز زردی رنــگ و روی

نه آب و هوایی نه نقش و نگـار
بجز سبزه زاری به فصل بهـــــــــــار

کُنارش سر راه بی برگ مانــــد
کِنارش غــــــــــم و توسن مرگ ماند

به مسجد روان دوده و بوی گاز
سلیمان به تختت دمی گرد بــــــــــــاز

تن کوه و دشت و دمن بر تکیـــد
ز چشـــــــــــم دل مردمان خون چکید

نگر تا شقایق چه سان پژمریــــــــــد
چنین رنـــگ زردش کِه بر رخ کشید

بپرسان و جویا شو از بختیـــــار
نشین پای درد دل همتبـــــــــــــــــــــار

نیوش از دل کوهســـــاران بخت
ز یاران کوچنده و بسته رخـــــــــــــت

چو دیدند آباد هر جا زنفـــــــــت
ز دل بر کشیدند آهی به تفــــــــــــــــت

بخواندند با نالـــــــــه این گاگریو
به شور و به فریاد و بانگ و غریــــو

که از نفت کوه و در و دشت من
چه آبادها گشت و من خسته تـــــــــــن

از آن نفت بویش مشامم بخســـت
ز سودش نه چشمم بدید و نــه دســت

نه شهرم از این نفت آباد شـــــــد
نه دل زین همه نعمتم شــــــــــــاد شد

به یزدان پناهیم بدان جایـــــــگاه
که امید روزی در آیــــــــــــــد ز چاه
...

سرافراز«تنها» بگفت این ســـخن
که مسجد سلیــــــــمان، گه زاد مـــن

(حسین عبدالهی پبدنی)
نویسنده : حسین عبدالهی پبدنی : ۱۱:٥٤ ‎ب.ظ ; یکشنبه ۱۸ امرداد ۱۳٩٤
Comments نظرات () لینک دائم

اخوم امشو دمی بی ساز به وازم

اخوم امشو دمی بی ساز به وازم
سه پا، چوپینه وا سرناز به وازم

زمندم دی ز سازا راست و هم چپ
به آرنگا دل آوازم به وازم


نویسنده : حسین عبدالهی پبدنی : ۸:٥٢ ‎ب.ظ ; شنبه ۱٧ امرداد ۱۳٩٤
Comments نظرات () لینک دائم

چوغا و کت ...

... تازه خط زیدم بی. چار تا مل که پشت لوم دیدم دیه رهدم منه فرگ که پیا 
آویدمه و وا بروم منه ریگ پیایل و ... خومه گرهدم به سا پیایل و شا به شا سون
 ارهدم. دلم اخواست خومه جا بدم منه ریگ  پیایل میلس نشین. مال زوالی 
ولاتمون عروسی بید و مال ایمانه هم خواستن بی. چوغا نوبفتمه کردم به ورم و
 گیوه ها ملکیمه ورکشیدم و شولار دبیتمه شل کردم ری گیوه هام و کله خسرویمه
 هم ناهادم پشت برگامم و پشت سر پیایل مال وستم به ره سی عروسی. زنگل و 
بچه یل ز کر و دهدر هم به دیندامون به ره بیدن.
منه ره که ارهدیم، تاته کُناری شون به شونم وابید و آروم گد: ستین! چوغاته بدم 
بکنم به ورم و تو هم کت مونه بپوش! دل ز چوغام نیکندم اما دلم هم نوید که ری 
تاته کنارینه به گل بنم. چوغامه دادمس و کتسه گرهدم کردم به ورم. یه غا سیم 
شور بید؛ اما چاره ناچار کردمس به ورم و آفتیناسه ورگنیدم...
دوون میلس اما به ریگ پیایل نشستم بی و گوش ادادم به حرفا پیایل میلس. هوش 
و گوشم به گفت پیایل بید که دیدم ماه گل دهدر تاته کناری بالا سرم واستاده و هی
 آروم اگد: ستین! ستین!... گدم: ماه گل چته؟ تا یونه گدم ماه گل یه هو ریسه کرد
 به میلس و بلند گد: ستین! بووم گد دسمالمه منه جیو کتمه بدم! میلس بی دنگ 
اوید همه نیشتن بم! همه سون فهمستن که کت به ورم ز تاته کناریه. مو هم ز
 نیشت میلس سرد و زرد اویدم؛ دست کردم منه جیو کت و دسمالسه بس دادم و 
رهد. 
چی نگدشت باز ماه گل بالا سرم سوز اوید و دووارته ری به میلس و بلند گد: 
بووم گد تزبیمه(تسبیحم) منه جیو کتمه بدم! سردتر و زردتر ز پیش، تزبیسه 
درودرم و دادمس. به بال شولار دبیتم عرخامه پاک کردم و ...
هی تی تی کردم که ایر ماه گل خواست که بیاهه تیم، جلده روم تی کناری و بگوم
 هر چه اخوی به خوم بگو که یه هو تیم رکست و سه وارته ماه گله دیدم بالا سرم
 ! پیش ز یو که بگوهه و پیایل میلس بفهمن گدم ماه گل باز چه اخوی؟ ای کرت 
بلندتر گد: بوم گد چقومه(چاقویم) منه جیو کتمه بدم! 
دیه جا واستادن و نشست و دنگ ندادن و ... نبید. وریستادم وا پا و کته کندم و 
ری به پیایل میلس گدم: ای میلس نشینون! ای کت که به ور مو بید ز کناریه و 
چوغا که به ورسه ز مونه! منه ره چوغامه گره و کت شورسه بم داد و همه دم 
دهدره افشنه و ... اشنیدن که چه اگد و چه اخواست! ...
ری کردم بس گدم: کناری جلدی چوغا نو بفتمه بکن و کت کهنته بگر! تو خه 
بوومه سهدی هی دهدره افشنی که دسمالمه منه جیو کتمه بدم و چقومه و تزبیمه 
ووو...
هرره هنده وریستاد منه میلس و ... یکی ز پیایل گپ ری به کناری گد: ز تی ای 
جغله نی بینیم که ز تی تو پیا گپ ابینم که وا ای کارت رنگ ریسه زرد کردی و
 دلسه پر ز هین. حقت بید! خوت به خوت کردی کناری!...
(ستین بختیاری)
نویسنده : حسین عبدالهی پبدنی : ٩:٠٤ ‎ق.ظ ; جمعه ۱٦ امرداد ۱۳٩٤
Comments نظرات () لینک دائم

دلا عمری به دنبالت دویدم

دلا عمری به دنبالت دویدم
ز هر بستان برایت غنچه چیدم

نمی خواهی دمی با من درآیی
به یک منزل، بر آرم تا امیدم


نویسنده : حسین عبدالهی پبدنی : ۸:۱٧ ‎ب.ظ ; یکشنبه ۱۱ امرداد ۱۳٩٤
Comments نظرات () لینک دائم

یه گُم تا پا دلت ره دی نمنده

یه گُم تا پا دلت ره دی نمنده
به منجا هر دو تی هات باره ونده

ز تیگت کِر بگش تا هم دووارته
شوی مه تال دل هامون بونده

(ستین بختیاری)
نویسنده : حسین عبدالهی پبدنی : ۱۱:۱٦ ‎ب.ظ ; شنبه ۱٠ امرداد ۱۳٩٤
Comments نظرات () لینک دائم

چلمه بری و ...

... همس به یه تی به یک زیدن نرسی؛ منه دل شو بید که آشفته ز خوو پرستم. عرخ سردی لاشمه گرهدبی. ننشسته وستم و ز هوش رهدم و سست وابیدم...
صحو که ز خوو وریستادم دیدم بچه یل هی اهندن بم. دام شوکنید بسون که: رین پی کارتون! شر تونه ز تی کرم بکنین و ...
گدم: دایه یونون چسونه؟ سیپه بم اهندن؟
گد: دا! شو که سست وابیدی، به تنهtanah کچک چاله و هفتا ریگ چلمته بریدم و ...
آینه نه دروردم و نیشتم به خوم؛ دیدم ری تیگ و نفت و گپ و کچه و دور لوام ری مچ دست و پام شه و تنه هده و ... به شلغ نشقا قدیمی منه اشکفتا دروردنم بی! خومم به خوم هندستم !

(ستین بختیاری)

نویسنده : حسین عبدالهی پبدنی : ۱٠:٢٠ ‎ب.ظ ; شنبه ۱٠ امرداد ۱۳٩٤
Comments نظرات () لینک دائم