پبده و پبدنی و نگاهی تازه به فرهنگ بختیاری

همسو خوو بید! هم جیوامون شریکی بید و هم دلامون!

اسونا[1] به شو اول زمستون شو یلدا نیگدن[2]؛ بیشتر بس اگدن شو چله. یه پاره هم ز بسکه دین دراز بید، بس اگدن شو درازه.  

 سی شو چله رهدیم به مال. خوم و منوچر[3] کر تاتم[4] قرار ناهادیم که وا با یک،[5] هونه به هونه ی[6] کس و کارونمون[7] سر بزنیم .

 منوچر زیر شولاری[8] پاس بید[9] و مو شولار شهری؛ مو جیو[10] داشتم و هو بی جیو بید. آخه زیر شولاری خه جیو نداره! منوچر بم گد: ستین! یکی ز جیواته ادی به مو؟

گدم: په جیومه اخوی سی چه؟ منوچر گد: خا مو جیو ندارم هلا[11] که ارویم[12] سی شو چله و چرز[13] بمون ادن،[14] بریزم سون منه چه؟ بیو یکی ز جیواته بده به مو و یکیسون هم سی خوت! مو هم قوول کردم و گدم: باشت![15] جیو چپم سی توو چیو راستم هم راست هم سی خوم.

ره وستیم[16] و رهدیم تا مال[17] به مال در بخوریم و شو چله نه به کس و کارونمون چله موارکی بدیم و جیوا شریکی مونه پر ز چرز بکنیم و...


هونه دیمی[18] بید که آفتم[19] که منی یه چی منه کوش[20] پا چپم هده و هی اروه زیر کچه پام و اچمنم![21] کوشمه کندم، دیدم کوشم پر اویده ز گندم برشته و کلخنگ و...
به منوچر گدم: های کر بیو بنیهر[22] چه وابیده! جیو تو سیلا[23] وابیده و چرزات پای[24] رهسستنه[25] به در[26]! منوچر گد: جیو مو؟ گدم: هری![27] هیم جیو چپ خُمه[28] اگوم که دادمس بت![29]


منوچر گد: ای به ناشادی! په مر نی بید بم بگوی که جیوت سیلاهه؟ چرزا مو همسون رهسستنه؟ ای شانسم به سوسی[30] که هی به خوی![31] آلبرا[32] خوم و شانسم و ...


گدم: ندونم! گاشت[33] یه غا[34] ز سون منده بووه! بیل[35] تا بنیهرم!
خُس اوید و دست ناهاد سر جیو چپم که ز خس بید و گد: ابینی! جیو تو تنگ[36] و پره و ز مونه بدبخت شل و هالی![37] شانسم ز شو چله و گندم برشته هم وا روه به کوری؟ای خدا شانسم تا کی به خوه و ...

گدم: گووم دل نگرون مبو![38] هر چه جم[39] کردیم دیندا[40] اریزیم سون[41] سر یک[42] و بهر سون اکنیم![43]


منوچر گد: مو خه[44] جیو ندارم هلا راستس[45] اکنم؛ یه تالی[46] جُست و بست سر مچ پا چپم و گد: ابندمس[47] که هر چه ز منه جیو رهسست[48] نریزن به در تا دیندا اسو تاله واز اکنیم و ادراریم سون.[49]


هونه دیندایی نه که رهدیم، جیو راستم ز بالا پِک[50] اوید بی و پاگه[51] لنگ شولار چپم هم باد کرد بید و تنگ اوید بی منستی[52] همبونیه![53]


تا اویدیم[54] به هونه، زینه تاتم[55] گد: ستین په شولارت سی چینونه؟[56] په یو چنه منه جیوت؟ پاگه شولارته سی چینونه؟ کر تو خه منی ریمکی![57] جریانه بس گدم. ناهاد واهنده[58]...

یه دسمال[59] پهن کردن زیر پام و مو هم کوشمه دروردم و منوچرهم  تاله گشید... یه هو گندم برشته و کلخنگ و بن و مویز و گندم موری[60] و تمته[61] و ...بید که سرزیر وابید منه دسمال... یادس بخیر! همسو[62] خوو[63] بید! هم جیوامون شریکی بید و هم دلامون!

 

 



[1] - آن وقت ها

[2] - نمی گفتند

[3] - منوچهر

[4] - پسر عمویم

[5]  - با هم، همراه

[6] - خانه ی

[7] - کس و کار، فامیل

[8] - زیر شلوار، پیژامه

[9] - به پایش بود

[10] - جیب

[11] -حالا

[12] -می رویم

[13] - تنقلات، آجیل

[14] - به ما می دهند

[15] -باشد، باشه

[16] - راه افتادیم

[17] - مجموعه خانه های کوچ نشین، خانه

[18] - دومی

[19] - دریافتم، احساس کردم

[20] - کفش

[21] - آزارم می دهد، اذیتم می کند

[22] - ببین

[23] - سوراخ

[24] - پاک، تمام، همه

[25] - ریخته شده اند

[26] - بیرون

[27] - آری، بله

[28] - خودم را

[29] - دادمش به تو

[30]  به سوزی

[31] - همیشه در خوابی

[32] - آل ببرد

[33] - شاید

[34]  - کمی، اندکی

[35] - بگذار

[36] - پر و برآمده، تنگاتنگ

[37] - خالی

[38] - دل نگران مباش

[39] - جمع

[40] - آخر، دست آخر، در پایان

[41] - می ریزیمشان

[42] - روی هم

[43] - تقسیم شان می کنیم

[44] - که

[45]  -درستش

[46] - تاری، تار ریسمانی

[47] - می بندمش

[48] - ریخته شد

[49] - درشان می آوریم

[50] - برآمده

[51] - پاچه™ پایین

[52] - مانستی، مانند، گویی مثل

[53] - انبانی شده

[54] -آمدیم

[55] - زن عمویم

[56]  چرا این چنین است

[57] - دلقک

[58] - خندید، شروع کرد به خندیدن

[59]  دستمال

[60]- گند موری، دانه ای روغنی خوشمزه که مورچگان جمع می کنند و در اطراف لانه آن ها به دست می آید

[61] - پر بادام تلخ

[62] -همان وقت

[63]  خوب

ستین بختیاری

نویسنده : حسین عبدالهی پبدنی : ۱۱:٥٢ ‎ب.ظ ; شنبه ٢٩ آذر ۱۳٩۳
Comments نظرات () لینک دائم

یلداتون به خشی دلا اسپیدتون با!

دینم به نات شوگار شه

بردی ز مالم نور مه
آستاره اشمارم به ره
تیغشت افتو بت زنای
دیلق گرای، بی هونه بای 
...
نی خوم تیامه بت ونم
دی شو به کُه، بت نی کنم
هی بت الانرفین زنم
ای که به هونه تش برای
رو، رو، سی رودونت کنای

وا دز نشینی و بری
میشون بزگل و هری
منجا مجورتی نه چری
ای سر به ناتُمی روای
وا پا به مینه تش درای
...
نی خوم دیه شوگارته
سنگینی ای بارته
تهنا یه شو، زو کارته
ای خوم چی یلدا سر زنای
هر شو به زونم هی خورای
(ستین بختیاری)

نویسنده : حسین عبدالهی پبدنی : ۱۱:۱۸ ‎ب.ظ ; شنبه ٢٩ آذر ۱۳٩۳
Comments نظرات () لینک دائم

... ز داغ گویل رهده ز مالم

دلم طاقت نداره تا بنالم

ز غصه دردمند و پیر و زالم

 

تُک هرسی نمنده ور منه تیم

ز داغ گویل رهده ز مالم

نویسنده : حسین عبدالهی پبدنی : ۱۱:٥٧ ‎ب.ظ ; دوشنبه ۱٧ آذر ۱۳٩۳
Comments نظرات () لینک دائم

آفتین درده و مرک ...

... کُر مر مرکات دندون دارن؟ دوش بید که هیم جُوِنه استیدم سیت! مر وا مرکات اروی به ره! مر... 
بنه! کورین مرکت جور سر کاسه پشت ز منه آفتینت زیده به در! آفتینا یونه هم جور او جووت کل بکنم سیت! آفتین کل اخوی بووی! نه جووه هات آفتین درست دارن و نه شولارات ری زونی! بسکه تگله زیدم دیه تی به سرم نمنده! تیام هم دیه نی بینه که دشکه به سیزن بکنم! ز دست تو وا ...
دستمه اوردم به رُوه و نیشتم به مرکم و گدم: خا چه بکنم دا! نیمکتی که منه مدرسه مو انشینم اشکنده و ترک خرده و پر ز شق و پقه! چه بکنم؛ تا مرکامه انم ری نیمکت که بنویسم، ادهرن و ... شولارم هم ز دوگر زونی نشستنمه! مو خه نترم تی تو و بووم و گپون پاهامه دراز بکنم یا چار زونی بنشینم ... خا هو هم ادهره و ...

نویسنده : حسین عبدالهی پبدنی : ۱٢:۳٩ ‎ق.ظ ; جمعه ٧ آذر ۱۳٩۳
Comments نظرات () لینک دائم

راست کردن دندلوش و تهده کردن پا...

... گودرز گد ایسا بهلین مو وریسته ابندم به دار سی دندولوش! رهد سر دار و یه سر وریسته بست بس و اوید به لم و رهد سر دار کلیس تا سر دیه وریسته بونده که پاس لرک خرد و وست به لم و چرشتس وریستاد. پا نی زدید و هی اگد که پام اشکسته و ...

ز مال اویدن و کردنس به کول بردنس تی کا شامیر تا بنیهره بس. کاشامیر تا نیشت بس گد: گمونم که پاس اشکسته بووه! جلدی به زینس گد: دهدر یه دیچی اًَو بنه سر چاله گرم وابووه...
کاشامیر پا گودرزه هوار وا اَو گرم ولایید و هی وا انگستا زور ایورد به جا جا پاس تا به 

ادامه مطلب
نویسنده : حسین عبدالهی پبدنی : ۱٠:۳۱ ‎ق.ظ ; پنجشنبه ٦ آذر ۱۳٩۳
Comments نظرات () لینک دائم