پبده و پبدنی و نگاهی تازه به فرهنگ بختیاری

یادداشت و سروده ای زیبا از «محزون» همتبار خوش ذوق و ارجمند برای «

ستین سلام، این شعرت حالمو عوض کرد. ازاین شعرات بیشتر برامون بذار.


چه خشه شو مهی پا تش وتنگی

درد دل حالی کنی سی همدرنگی


چه خشه تش بکنی به لیک بردی

تش بلازی بکنی دورس بگردی


با سپاس فراوان از محزون گرامی

نویسنده : حسین عبدالهی پبدنی : ۱٠:۱٢ ‎ق.ظ ; چهارشنبه ٢۸ خرداد ۱۳٩۳
Comments نظرات () لینک دائم

... دل نداره زهشت

ز دست تیا، دل نداره زهشت
ز هر چه که دیده به دل داد و هشت

کُلوس کرد و انگست کش مال و ایل
هویری ز هرس و ز هین سیس ششت

نویسنده : حسین عبدالهی پبدنی : ۱۱:٤٦ ‎ق.ظ ; دوشنبه ٢٦ خرداد ۱۳٩۳
Comments نظرات () لینک دائم

تش(آتش)

شَو اویده سرد و تاریک و زمند
تا که دید افتو درهده، باره وند
...
چاله گرمی نه به مال دل نهاد
تش بلازی، ترس شونه اشکناد

بال چاله سینه چی تش زون گُشید
دَور یک، دل ها به گرما سر کشید

چنچنه ها و متل، وا دنگ و فنگ
شَو نه واداشته به سی دلهای تنگ

شو نشینی بال چاله چه خشه
گرمی انگشت سهرون ز تشه

دل ز گرما هونه هاتون لِست نهاد
ور منه مال دلا آوید شاد
...

ستین بختیاری

نویسنده : حسین عبدالهی پبدنی : ۱۱:۳٤ ‎ق.ظ ; دوشنبه ٢٦ خرداد ۱۳٩۳
Comments نظرات () لینک دائم

چنه؟ چنه؟(چنچنه)

چنه؟ چنه؟
سندل دست، سندل پا
کُری گوش، دین کوتا؟
sandal dast,sandal paa- kori goosh,din kootaa

ستین بختیاری

 

نویسنده : حسین عبدالهی پبدنی : ۱۱:٢٠ ‎ق.ظ ; دوشنبه ٢٦ خرداد ۱۳٩۳
Comments نظرات () لینک دائم

کلا و ریا ( کلاغ و روباه)

متل کلا[1] و ریا(رووا)[2]

ز قدیم کلا و رووا وا یک سر ناسازگاری داشتن و دشمنی اکردن. تا رووا ارهد به شکال[3]تا یه مُشک[4] یا تیله[5] بنگشت[6] و یا یه مرغ و خروسی بگره و شکال بکنه و بخوره، کلا قار قار اِکرد و مال خوردار اِبید و مردم، سیله[1] هشت[7] ادادن ز دینس و رووا هم دست و دل نامید و اشکم گسنه[8] اجست و ارهد.رروا هم سی تلافی ارهد پا درختی که چال[1] تیلون کلا سرس بید و اورچرد[2] بس که بروه واروه[3] و تیلونه کلانه بخوره. کلا فرگ[4] اکرد که کلا تره بیاهه بالا درخت و تیلونسه بخوره. تا کلا رووانه ادید که اخواست ورچره به درخت، فر[5] اداد به هوا و قار قارنه انهاد و بال بال ازدید و کلایل دیه نه واخور اکرد همه جم ابیدن دور رووا و وا نُک زیدن به سر و تیاس و رووا هم دینسه[6] انهاد وا کولس[7] و اجست و ارهد. رووا که نترست بروه بالا درخت اما اخواست که کلانه بترسونه که دست ز سرس ورداره تا به شکالس برسه و ز گسنه ای نمیره.

     کار کلا و رووا هیم یو آویده بید که هی سی یکی دیه دردسر راست اکردن و به یک زهشت[8] نی دادن. دو تا سوو ز دشمنی و ناسازگاری که سی یکی دیه راست اکردن عاجز آویدن بی.

     یه روز رووا به کلا گد: ای کلا خورچین بد عاقوت[9]، بیو دست ز ای کارات وردار بیل[10] مو بکارم برسم و یه قیت و ذاتی بخورم تا ز گسنه ای نمیرم!

     کلا گد: مو تا تونه ابینم دلم الرسه[11]؛ تو سیچه هی اخوی به درخت چال تیلونوم به ورچری و بیای و بخوریسون؟ مو هم نیلم او خش[12] ز گلیت[13] به لم[14] نیروه[15]!

    رووا گد: بیو وا یک دست دوستی بدیم، مو دیه کاری وا تیلونه تو ندارم و تو هم دیه دیر مجال قار قار نکُن سیل(سگ های) ماله ز دینم نکَن تا یه چی شکال بکنم و بخورم.

     کلا هم که نی خواست که دیه دلس ز ترس بلرسه و و تیلوونس دِرِست و دروا بمهنن[16] قوول کرد که دیه ز هو به بهد وا یک دوست و رفیق بوون. قرار اوید که سی دوستی سون مهمونی بدن. رووا گد اول مو مهمونی ادم، کلا هم قوول کرد.

     کلا اوید به مهمونی رووا. رووا ز بدجنسی رهد یه شولوا دوویی[17] راست کرد و رهدس سر یه تهد برد[18] هلیکی[19] و به کلا گد بفرما بخور. کلا هی نُک ازید سر برد و هلیک و صاف و هیچی به نکس نی خرد، نکس تا اخرد سر برد یه صدا تقشتی[20] اداد و به درد ایوید. کلا که نکس درد اکرد و هیچی به هلقس[21] نرسیده بید و گسنه مند بی، ز نشخه[22] رووا خوردار اوید هیچی نگد و تهنا به خردن رووا سیل اکرد.

     رووا هم که شولوانه رهد بی سر تهد برد، زونسه دراورد و شولوانه ز سر برد الست[23] و راحت اخرد. رووا همه شولوانه خرد و لواسه[24] لست و پوزسه ورسایید به دستاس و به کلا گد: مهمونی خوو بید؟ شولوا خوش تم[25] بید؟ کلا که اخواست رووانه خیال خوم[26] بکنه گد: هری مهمونی خووی بید و شولواتم خوش تم بید. تو هم صوه بیو مهمون مونی.

    کلا هم به تلافی رهد گندم برشت تا رووا اوید، گندم برشته هانه رهد منه یه دغز[27]برد[28] و بس گد: تاته[29] رووا بفرما. رووا هر چه که خواست پوزسه بکنه منه دغز برد نترست[30]، زونسه هم هر چه دراز کرد به گندم برشته ها نرسید و دست دل نامید جور کلا و وشولوا، نشست و سیل خردن کلا کرد.

    کلا نکسه افشناد[31] منه دغز و  گندم برشته هانه زه منجا[32] دغز ادرورد و اخرد. وختی همه گندم برشته هانه خرد به رووا گد: رووا مهمونی خوو بید؟ تم گندم برشته ها خو بید؟

   رووا که وا همه زرنگیس ز کلا ری دست خرد بید، گد: هری هم طور که شولوا دوو سی تو خوو بید گندم برشته هم سی مو خوو بید. ای کلا دوستی مو و تو به یک نیاهه، ز قدیم گدنه که:

 کلا ریا، به یک نیا

ز هم سو هر کی که بهر یکی دیه نه اخرد بس اگدن کلا ریاس نکن و مند که مند که مند...

هونون که متل اگدن به دینداس یونه اگدن: متل مو راست بید، پر دهونم ماست بید

 


- کلاغ[1]

[2] - روباه

- شکار[3]

- موش[4]

- جوجه[5]

- گنجشک[6]

-7-  راندن سگ به طرف کسی، تحریک سگ برای گرفتن کسی یا چیزی.

- گرسنگی[8]

 

     

 

 


- لانه[1]

- خزیدن و بالا رفتن از جایی[2]

- بالا[3]

- فکر[4]

- بال زدن، پرواز کردن[5]

- دمش را[6]

- پشتش[7]

- آسایش، راحتی[8]

عاقبت، سرانجام[9]

- بگذار[10]

- می لرزد[11]

-آب خوش[12]

-گلویت[13]

- پایین[14]

- نمی رود[15]

- بمانند[16]

- شوربا دوغ[17]

-تخته سنگ[18]

- صاف و صیقلی[19]

- تقه، صدایبر خورد دو جسم سخت بر هم[20]

- حلقش[21]

- نقشه[22]

- می لیسید[23]

- لبهایش[24]

-مزه، طعم[25]

- خیال خام، در فکر خام خود نگه دارد[26]

- شکاف[27]

- سنگ[28]

- پیر[29]

-نتوانست[30]

- می فرستاد[31]

- وسط، میان[32]

 



[1] - سگ ها

نویسنده : حسین عبدالهی پبدنی : ۱:۱۱ ‎ب.ظ ; شنبه ۱٧ خرداد ۱۳٩۳
Comments نظرات () لینک دائم

پشت لوم مل سوز کرد بی ...

... سیس کلو بیدم و غلوه اخواستمس؛ غلوه تر ز تیام! ار یه روز نی دیدمس،
 روزم چی شو تاریک ابید و دلم چی بستکون غم و و غصه پر! کاشکی که
 هیشکی  مون گپ  نی بیدیم تا دووارته چی نیاتر و کوچیریامون وا یک بازی
 اکردیم و اخوندیم  و جور دو تا بالنده وا یک و سی یک اخوندیم و ... تا گپ
 وابیدیمه دیه ز ورم «اگروسه» و ری اگره و ... همس ز منه مال، ز پشت
 برد، ز سر دار...
 اپاییدمس و تی اوندم بس تا دلم آروم بگره...
«شاه بانو»دهدر قشنگ و نشمین بید. هو ز درگل سر به زیر و 
«زک تی دار» دا- بوو دار مالمون بید. خوم و خُس، همدا بیدم؛ هندا یک
 زمار آویدیم بی. شاهبانو دم مال کنون به گرمسیر زمار اوید و مو به رسیدن
 به ایلاق. وا یک گپ اویدم و وا یک منه یه مال و منه رهرو و ... زنده ای 
کردیم. وا یک دندلوش اکردیم و ...هر سا وا یک کار داشتیم منه مال بنگ
 یک اکردیم و ارهدیم تی یک تا یو که پارسال که بنگس کردم و گدم: شاه بانو
 بند دندلوشه بستم به دار بیو بوازیم و جواومه نداد! دووارته چند کرت دیه 
بنگس کردم و یه هو داس ز زیر بهون زید به در و گد: ستین! مر تو بچه 
کوچیری که اخوی دندلوش بوازی؟ مر تو کار نداری؟ هر و گا نداری که
 بچارنی؟ شاه بانو کار داره! و ...
یه کرت هم رهدم دم بهونسون که بنیهرم چسه، داس زید به در و پیل بم نیشت 
و گد: مر چند کرن وا بت بگوم؟ رو پی کارت! تو و شاه بانو دیه بچه کوچیر
 نیدین و ...
یو گدشت تا یه روز که شاه بانو رهد سر چشمه و مو هم دز بهداری رهدم ز
 پیس و بس گدک: شاه بانو په سیچه دیه وا بازی نی کنی؟ په دات پسه وام
 چپ وسته؟ ... شاه بانو گد: دام گده که ستین دیه جغله گپی وابیده و پشت لوس
 مل سوز کرده و نوا دیه واس بوازی... زیتر ز تیم رو ار دام دیدمون اکشم ...
رهدم به مال و آینه نه ز منه هورجین دراوردم و نیشتم بس؛ دیدم مل ها پشت
 لوم تنک سوز کردنه و فهمستم که مو هم سویل دارم و دیه پیایی هدم و ...
ستین بختیاری

نویسنده : حسین عبدالهی پبدنی : ۱۱:۳٧ ‎ب.ظ ; جمعه ۱٦ خرداد ۱۳٩۳
Comments نظرات () لینک دائم

تراژدی عاشقانه ی عبده ممد للری و خدابس، دو دلداده ی بختیاری

 تراژدی و داستان عاشقانه عبده محمد للری و دلباخته و شیفته خدابس، تداعی داستان لیلی و مجنون است. عبده محمد للری و خدابس را لیلی و مجنون بختیاری می دانند. عشاق و دلباختگان بختیاری با یادآوری داستان دلباختگی و سرانجام تلخ و غم انگیز عبده محمد و خدابس، به خواندن سرودهای عاشقانه آنها می پردازند و بیاد آنان اشک داغ عشق و هجران بر گونه هایشان می نشیند و آه سرد جدایی و ناکامی را سر می دهند.

     اشعار سوزناک و عاشقانه که از دل سوخته عبده محمد للری و در غم  هجران و فراق 

ادامه مطلب
نویسنده : حسین عبدالهی پبدنی : ۱:٥٧ ‎ق.ظ ; شنبه ۱٠ خرداد ۱۳٩۳
Comments نظرات () لینک دائم

همایش نکوداشت شهید علیمردان خان بختیاری و شهدای بختیاری در جنگ تحمیلی

همایش نکوداشت شهید علیمردان خان، بزرگ مرد آزاده و آزادیخواه بختیاری و ایران و دیگر شهدای تبار بختیاری در روز چهار شنبه هفتم خرداد ماه با حضور دکتر محسن رضایی، مهندس منصوری نماینده لنجان، دکتر جلیلی نماینده مسجدسلیمان، استاندار اصفهان، فرماندار چادگان و بخشدار منطقه و دیگر دولتمردان و فرهیختگان و دانشوران و خیل جمعیت همتباران بختیاری در کنار زاینده رود برگزار گردید. در این همایش از مقام و جایگاه سردار اسعد بختیاری علیمردان خان بختیاری، سردار مریم و دیگر بزرگان و نام آوران تبار بختیاری تجلیل به عمل آمد. 

در این همایش و یادواره آقایان آجواد خسروی نیا، کوروش کیانی، آدینه پور و بانو فریده چراغی اشعار گویشی و پارسی خود را در ستایش مقام و جایگاه علیمردان خان وسردار اسعد و تبار بختیاری قرائت کردند. نگارنده ی مطلب نیز سروده های خود را در این همایش در راستای همایش خواند. آقای کوروش کیانی و بانو فریده چراغی مجریان این همایش بودند که با مهارت و بیانی گیرا و خوش برنامه های خود را اجرا نمودند.

 خوانندگان هنرمند، اقایان رضا صالحی و علی تاجمیری هنرنمایی کردند. میشکال احمد جهانفر به همراه فرزند هنرمندش، مقام مجلسی را در فضای کوهساران بختیاری طنین انداز کرد.

استقبال پر شور شیرزنان و سالار مردان بختیاری در این همایش کم نظیر بود. آمار جمعیت در این یادواره حدود پنه تا شش هزار نفر تخمین زده شد که برخی آن را بیشتر و حدود ده هزار نفر  در نظر داشتند. 

این همایش با حمایت مالی جناب آقای آجواد گورویی بختیاری مدیریت محترم شرکت سالم راه سپاهان و به دبیری جناب آقای آنادر سلطانی آسترکی و معاونت جناب آقای مهندس داوود ناصری پبدنی و  مهندس علی گورویی و با همت و تلاش دیگر افراد دلسوز و دلبسته به فرهنگ تبار بختیاری برگزار شد. 

نویسنده : حسین عبدالهی پبدنی : ٤:٥۱ ‎ب.ظ ; جمعه ٩ خرداد ۱۳٩۳
Comments نظرات () لینک دائم

چی مشک سر ملار آر و برم کرد

چی مشک سر ملار آر و برم کرد

ورداشتم به دَندِلوش، اَو به سرم کرد



دومه زید، کَرُمه گرهد، وندم دَمِ کارد

سی کالک دِردُم ز یَک، هُشک و تَرُم کرد
ستین بختیاری
نویسنده : حسین عبدالهی پبدنی : ٤:٤٩ ‎ب.ظ ; جمعه ٩ خرداد ۱۳٩۳
Comments نظرات () لینک دائم

دفک زید سر چشمه دل، نشست

دفک زید سر چشمه دل، نشست
به تیری ز مرزنگ شه، رهمه بست

لو تشنه مندم دو تی ری به او
ز جون وا بنم دل، بشورم دو دست
ستین بختیاری

نویسنده : حسین عبدالهی پبدنی : ٤:۱٦ ‎ب.ظ ; پنجشنبه ۸ خرداد ۱۳٩۳
Comments نظرات () لینک دائم

شیر زینه دهدر زا، دوا تی درد...

...به دالو طلا اگدیم بوتی؛ چینا دا، دا، داس، کیچی بوو دام بید؛ سی هیم یو بس اگدیم بوتی. هرسا ارهدیم به مال ابردم به هونس و گرم اگرهدم و غلوه چی بم اداد. یه کرت به کوچیریام که رهدم به مال، بردم به هونس و شو واداشتم. صحو که ز خو وریستادم پورین(پلک)تیام دیسستن بی به یک و ز نی ورچکستن؛ تا چینون دیدم غارنیدم که بوتی طلا تیام کور وابیدن و ... بوتیم طلا که داشت پا ملار مشک دونه ازید اوید تیم و گد: رودم نترس هیچیت نید هلا پورین تیاته واز اکنم. گیل میناسه وا اَو گرم تر کرد و ورسایید به تیام اما واز نوابیدن.

رهد در بهون بنگ مال زوالی کرد: نواتی های، های های ی ی ی... نواتی هم ز منه مال سون گد: های های های ی ی بوتی طلا چته؟ چنی یه؟بوتی طلا گد: یه تُک پا بیو و رو! یه تک پا بیو و رو! ...زیتر ... زیتر ...

نواتی به غیرکش خوسه رسوند. تا رسید بوتیم طلا گد: دهدرم نواتی؛ منه مال مون زینه «شیر بده» و «دهدر زا»(کسی که دختر زاییده باشد؛ بعد فهمیدم که نواتی به تازگی زایمان کرده و دختری به دنیا آورده بود) نداشتیم چاره ناچار بیدم بنگت کردم؛ هلا ز شیرت چن تا تُک به تُکن منه تی هیم جغله هو.

نواتی گد: دالو طلا مو ریم نی وراهه یو جغله ای هد بیل به تکنم منه یه پیاله اسو بریز منه تیاس. بوتیم طلا گد: دهدر وا گرماگرم بووه که درمونس بکنه ار بریزیس منه پیاله سرد ابووه و دیه فاده نداره؛ ای جغله که تیاس دیسستنه به یک و هیچ جانه نی بینه!

نواتی راضی وابید و لیف پستونسه گرهد منه تیام و چن تُک شیر رهد منسون. شیرس گرم گرم بید ...

نواتی رهد و چی تول نکشید که تیام واز وابیدن ... اسو فهمستم که زنگل بختیاری چنی چیدون و زیرکن و شیر دهدر زا هم چندی دواییه! .... ندونم شیر کرزا هم دوایی هد یا نه! ایسا دونین؟

ستین بختیاری

 

 

نویسنده : حسین عبدالهی پبدنی : ۱۱:٠٩ ‎ق.ظ ; سه‌شنبه ٦ خرداد ۱۳٩۳
Comments نظرات () لینک دائم

پیوستگی زبان با فرهنگ

 تُر ِ[1] فرهنگ ز تی[2] زون[3] ای گدرته[4] - ایر[5] فرگی[6] به دل وا[7] یار و بخته[8]



[1] - راه، گذر، راه رسیدن

[2] - نزد، پیش

[3] - زبان، گویش

[4] - می گذرد

[5] - اگر

[6] - فکری، اندیشه ای

[7] - با

[8] -بختیاری

نویسنده : حسین عبدالهی پبدنی : ۳:۳٧ ‎ب.ظ ; جمعه ٢ خرداد ۱۳٩۳
Comments نظرات () لینک دائم

کدم رگ به رگ اوید ...

وا بچه یل رهدیم بال[1] اَو[2] رو[3] به مَلَه[4] کردن. پسینی[5] اویدیم به مال. تا رسیدم، کَدُم[6] یه هو[7] اوید به درد؛ دشمنتون نبینا ز پس شونا[8] تا سر بلبوزدینم[9] تیر اکشید. چرشتم[10] رهد به آسمون؛ ز درد پیت اخردم به خوم. دالوم[11] درازم کرد و گُردمه[12] داد دم تش چاله و بم گد یه تف کنون خووت اکنم!...

جلدی توه نه نهاد سر چاله و یه تلاپه آرد رهد منه یه پیاله و جور هویر توچری راست کرد و رهدس سر توه. یه باس که نیم پز اوید دروردس و روغن ورسایید بس و یه گرس هم نوک ریس و داغاداغ نهادس سر گردم. داغ بید؛ غارنیدم[13] که سهدم دالو! دالوم گد: دا وا گرم بووه که خووس بکنه...

دم صحو که ورستادم منستی که مو نبیدم که درد کَد و گُرده داشتم! بنگ دالم کردم و گدم: دالو دستت درد نکنه! اما سیچه هرسا[14] بت اگوم توچری راست بکن سیم خوته ازنی به کرِ گوشی! اسو سی کد به دردیم توچری راست اکنی و انی سرس! دالوم نهاد واهنده و گد: هی دا! یو خه توچری نبید؛ یونه بس اگون ...

ایسا دونین؟



[1] - لب، کنار

[2] - آب

[3] - رود، رودکارون

[4] -شنا، شنا کردن

[5] -عصر

[6] - کمرم

[7] - یکباره

[8] - از پشت شانه ها

[9] - انتهای ستون مهره ها در روی لگن

[10] - فریادم

[11] -مارد بزرگم. دالو= مادربزرگ. دا

[12] - گرده ام، پشتم

[13] -فریاد زدم

[14] - هرگاه، هر وقت

نویسنده : حسین عبدالهی پبدنی : ۳:٠۳ ‎ب.ظ ; جمعه ٢ خرداد ۱۳٩۳
Comments نظرات () لینک دائم