پبده و پبدنی و نگاهی تازه به فرهنگ بختیاری

دلم سیر اویده ز دنیا، خدا

دلم سیر اویده ز دنیا، خدا
که تا شر اویده به دنیا،بپا
نه کس ای گره دست درمنده ای 
نه غمخوار منده، نه درد آشنا

 

نویسنده : حسین عبدالهی پبدنی : ٩:٥۱ ‎ق.ظ ; چهارشنبه ۱۱ امرداد ۱۳٩٦
Comments نظرات () لینک دائم

شیخ مندیر شولوا...(زبانزد بختیاری)

شیخ مندیر شولوا...(زبانزد بختیاری)
... باهار بید و چند تا هونه مندن بی سی «نوشه وا». زینه هونه خدا، دیگ شولوانه ناهاد بی ری چاله سی چاست. به یه دست هیوه اناهاد زیر دیگ و به یه دست هم کمچنه دِر اداد به شولوا.
ز زیر مال صدا یه شیخ به گوش ارسید که هی اگد: بگو یا ...! بگو یا ...! جدم پشت و پناتون...
رسید در هونه. زینه وریستاد یه آگو آرد بس داد. شیخ در همبونه واز کرد و آگو آرده رهد منس و درسه بست و مرکسه زید ریس و نشست. 
زینه هیم جور که شولوانه ازید به یک هی کلِ تی هم انیشت به شیخ که بنیهره اروه یا نه. شیخ هم تی ز دیگ شولوا و چاله و دست زینه نی ورداشت که بنیهره کی اپسه و یه غا بس اده که بخوره...
زینه چمته ز زیر دیگ کشید که ته نگره و هی ازیدس به یک. غلوه کمچنه در داد بس و ...
شیخ به زینه گد: کی ونو! اگوم چه ری چاله داری اپزی؟ 
زینه گد: شیخ شولوا اپزم!
شیخ گد: ولا مو نیدم شولوا همقو بپزه! مر استخوناس وا بپسه؟!
زینه گد: شیخ وری رو ز دین آگو گردیت! چا مو و شولوام اخوی؟ 
خُسی زینه که دالو چیدون و مهروونی بید گد: دهدر! « شیخ مندیر شولواهه» یه کمچسه بدس! تا بس ندی یه کمچه - هی سیت اجمنه کچه...

نویسنده : حسین عبدالهی پبدنی : ٩:٤٧ ‎ق.ظ ; چهارشنبه ۱۱ امرداد ۱۳٩٦
Comments نظرات () لینک دائم

بیگِ سرِ بره خَوس...

بیگِ سرِ بره خَوس...
...میرزا سردار سه زینه داشت. زینه اولینه که استید، تا سه سال بچه دار نی بید. هر کی بس ارسید هی نُک و نیش بس ارهد و اگد: په سیچه بچه دار نی بووی؟ په مر اخوی سر بی اولاد روی؟ وجاقت اخوی کور بووه؟ و ...
چاره ناچار زینه دُیُمینه هم استید. دو شال گدشت یو هم بچه نه اورد؛ دیه هر کی بس ارسید، اگد: میرزا سردار ز خوته! خدا نیخو تو اولاد گیرت بیاهه! قسمتت هیم یو بید 
که سر بی اولاد و وجاق کور ...
خُس بید و دو تا زینه بی اولاد و هشک و ریت و یه چاله سرد و هونه بی سرو صدا ز بچه و .. تا ادید بچه یل ز منه هونه ها ازیدن به در و وا دا و بوو اگدن و اهندستن غم دلس بیشتر ابید و زونی به بغل اگرهد و ... نه هر و گا چارن و بره زفت کن و فرمون بر داشت و نه همدرنگی سی دل خس و زنگلس...
یه روز دالو ماه زینو به میرزا سردار گد: میرزا بیو شاپسنده بستون. یو خه فقیر میرس مرده و بی کس و کاره، بیو یونه هم بستون و بگرس زیر بالت و بنشونس تی او دو تا زینت. گاشت خدا ری کرد بت یو بچه دار وابید! 
میرزا گد: دالو همه اگون ز خومه و خومم باورم آویده؛ یو خه ز او میرس بچه نداره مو هم بیارم و بدبخت ترس بکنم؟
دالو ماه زینو گد: خدانه چه دیدی که ز هیم یو اولاد گیرت بیاهه! تو چا حرفا مردم اخوی؟ مر ایما وا به حرف مردم زنده ای بکنیم؟ و ... گد و گد و گد تا دل میرزانه به دست اورد و شاپسند هم اوید زینه سیُمی میرزا سردار...
نه ماه و نه روز و نه ساعت و ... گدشت و بچه نوری شاپسند که یه دهدر بید زمار آوید. نومسه ناهادن ماپسند. ماپسند هنی ز شیر نه بهرست بی که شاپسند دووارته بچه به اشکم اوید. بهد نه ماه و ... شاپسند بار ناهاد و یه کر و یه دهدر جملو به دنیا اورد. بشنو ز او دو تا زینه که وختی خدا اخو سی بندس، سیهونون هم خواست؛ وا یک بچه به اشکم آویدن و یه ماه دیندا نیا یک بچه یل سون زمار آویدن. هونه میرزا سردار پر اوید ز بچه. به همو نشون که بهد چار چنج سال میرزا آوید صجاو هش کر و شیش دهدر!
شاپسند خس تک سه دهدر و چار کر داشت. ته تغاریس یه دهدر بید که نومسه ناهادن
پریناز. میرزا غلوه اخواستس! بسکه پریناز دهدر شیرین و فغر بید! همس منه بغل بووس بید و سیس شیرین زوونی اکرد و ...
یه روز کر زینه دُیُمی رهد نشست ری پاها بووس. یه هو پریناز فکست منه سر کر و نشست بن نا بوو! دا کر به غیز اود و چلسه گرهد و اوردس به لم و گد: بیو رو تی دات! بیگ سر بره خوس اویدیه؟ ...یه دم هم بیثل کریل بیان تی بووسون! همه دم هی افکی منه بغلس که انکه چه؟ میرزا مر یونون بچه یلت نیدن؟ سیچه هی هیم دهدر فغر هونه ابینی و کریلت که وجاقته روشن اکنن نی بینیسون؟ و ...
مو بس گدم: په بیگ سر بره خوس انکه چه؟
گد: بره، جور کر بی صر و صدا و آرُم و ... و یه پاره درگل هم جور پریناز زوون دار و خو شیری کن و ... هدن. گاتاوخت نیدی منه چیته تا بره اخوسه، بیگ اره ریس اخوسه؟ پریناز هم جور همو بیگ هونه که وید ری کرم منه بغل بووس نشست و ...

نویسنده : حسین عبدالهی پبدنی : ٩:٤٥ ‎ق.ظ ; چهارشنبه ۱۱ امرداد ۱۳٩٦
Comments نظرات () لینک دائم

بنگت ازنم یه دم بده، ها

بنگت ازنم یه دم بده، ها

منجا دل و تی بِنُم سر جا

 

ویرکار تیات اِبوهُم و دل

جا مهره ی تی ونم بُنِ نا

 پبده و پبدنی

نویسنده : حسین عبدالهی پبدنی : ٩:٢٦ ‎ق.ظ ; چهارشنبه ۱۱ امرداد ۱۳٩٦
Comments نظرات () لینک دائم

به چی باوینه سی دردم دوایی

به چی باوینه سی دردم دوایی

به سی زهما ملهمی و شفایی


ستینی روز تنگی ها به سی دل

تو بهدر آفریدی زی خدایی 

نویسنده : حسین عبدالهی پبدنی : ٢:۳۳ ‎ق.ظ ; دوشنبه ٩ امرداد ۱۳٩٦
Comments نظرات () لینک دائم

به یاد فرشته ی نجات استاد محمد بهمن بیگی و وارگه(یورت) پدری ایشان در چال قفا

فردا(سی ام تیرماه نود و شش) جمعی از شاگردان و دوستداران فرشته ی نجات فرزندان عشایر ایران،  استاد بزرگ محمد بهمن بیگی در وارگه(یورت) پدری ایشان «چال قفا» در نزدیکی سمیرم برنامه ی یادمان و بزرگداشت استاد را پیش بینی و فراخوان دادند. من نیز به عنوان شاگردی کوچک از آن بزرگمرد آموزش عشایر فراخوانده شدم که به جهت ناخوشی روح و جسم، توان حضور و بهره بری از آن جمع فرهیخته را نداشته و در مانده، به یاد و بزرگداشت استاد سروده ی زیر را نوشتم و پیشکش روح بلند پدر آموزش عشایر ایران، استاد محمد بهمن بیگی می نمایم. روانش شاد و یادش هماره گرامی باد!

 

میعاد گهی گشته به شکرانه ی بهمن

در یورت و به خرگاه  و به کاشانه  ی بهمن

 

در چال قفا گرد اجاقش همگی جمع

او شمع و عشایر همه  پروانه  ی بهمن

 

از لای الفبا به در آورد چو مشکل

صد جنت یزدان شده بیعانه ی بهمن

 

بهمن چو سرازیر شد از جهل و تباهی

کس تاب نیاورد به جز شانه ی بهمن

 

گلواژه  چو رویید، قلم قد به علم کرد

دل خسته نیوشید ز پیمانه ی بهمن

 

پژواک بفرمایی نوباوه، چو چنگی 

چنگی بنوازید به افسانه ی بهمن

 

بر چال جهالت بدرخشید ز حکمت

از چال قفا، نور زتشخانه ی بهمن

 

از دشت مغان، مرز سراوان و خراسان

تا ایل بخارا شده سامانه ی بهمن

 

شاگرد دبستان عشایر شده «تنها»

در مکتب و استادی جانانه ی بهمن

 

 

 

نویسنده : حسین عبدالهی پبدنی : ٩:۳٥ ‎ق.ظ ; جمعه ۳٠ تیر ۱۳٩٦
Comments نظرات () لینک دائم

دانی ز چه ...

دانی ز چه من فتاده ام از پی و پا؟

بیمارم و بی رمق شده بی نم و نا؟

 

 عمری است به آسمان تو مانده دو چشم

آید زتو قدر شبنمی بر لب ما

نویسنده : حسین عبدالهی پبدنی : ٥:٢٠ ‎ق.ظ ; پنجشنبه ٢٢ تیر ۱۳٩٦
Comments نظرات () لینک دائم

دیده ام را در رهت کارم به خاک

دیده ام را در رهت کارم به خاک

سینه را سازم به پیشت چاک چاک

 

دل به خون غلتیده تا بینی چسان

خواند از عشقی سراپا پاک پاک

 

 

نویسنده : حسین عبدالهی پبدنی : ٦:٠٧ ‎ق.ظ ; دوشنبه ۱٩ تیر ۱۳٩٦
Comments نظرات () لینک دائم

گریوم سی ...

 

ﮔﺮﯾﻮﻡ ﺳﯽ ﮐُﻪ ﻭ ﮐُﻬﺴﺎﺭ ﺑﯽ ﺷﯿﺮ

ﮔﺮﯾﻮﻡ ﺳﯽ ﺗﻔﻨﮓ ﻣﻨﺪﻩ ﺑﯽ ﺗﯿﺮ


ﮔﺮﯾﻮﻡ ﺳﯽ ﭘﯿﺎﯾﻞ ﺭﻫﺪﻩ ﻭﺭ ﺧَﻮ
ﮔﺮﯾﻮﻡ ﺳﯽ ﺷﮑﺎﻝ ﻭ ﺑﻨﮓ ﺑﺮﻧﻮ


ﮔﺮﯾﻮﻡ ﺳﯽ ﺩﻝ ﺗﻨﮓ ﻭ ﺯ ﺣﺎﻟﻢ
ﺯ ﺩﺍﻍ ﮔﻮﯾﻞ ﺭﻫﺪﻩ ﺯ ﻣﺎﻟﻢ


ﮔﺮﯾﻮﻡ ﺳﯽ ﺩﻝ ﺑﺨﺘﻢ ﮐﻪ ﺑﯽ ﯾﺎﺭ
ﺑﻪ ﺧَﻮ ﻣَﻨﺪﻩ ﺑﻪ ﺍﯼ ﺭﻭﺯﺍ ﻭ ﺷﻮﮔﺎﺭ


ﮔﺮﯾﻮﻡ ﺳﯽ ﮐُﻪِ ﺗﺎﺭﺍﺯ ﻭ ﻣُﻨﮕَﺸﺖ
ﮐﻪ ﮐﻮﮒ ﺧﻮﺵ ﺻﺪﺍﺱ ﺭَﻫﺪ ﻭ ﻧﻪ ﻭُﺭ ﮔﺸﺖ


ﮔﺮﯾوُﻡ ﺳﯽ ﮐﻤﯿﺖ ﻣَﻨﺪﻩ ﺑﯽ ﺯﯾﻦ
ﮐَﺪ ﻭ ﯾﺎﻟِﺲ ﺯ ﺯَﻫـْﻢِ ﺟُﻞ ﭘﺮ ﻫﯿﻦ


ﮔﺮﯾﻮﻡ ﺳﯽ ﯾﻞ ﻭ ﺗﯿﭗ ﺳﻮﺍﺭﻭﻥ
ﺑﻪ ﺳﯽ ﮐﻬﻤﯿﺮ ﻭ ﺳﺮﺩﺍﺭ ﺻﯿﺎﺩﻭﻥ


ﮔﺮﯾﻮﻡ ﺳﯽ ﮐﻪ ﺑﯽ ﺑﺮﻑ ﮐﻬﺮﻧﮓ
ﺑﻪ ﺳﯽ ﺍﻭ ﺩﺍﯾﻞ ﻣﻨﺪﯾﺮ ﻭ ﺩﻟﺘﻨﮓ


ﮔﺮﯾﻮﻡ ﺳﯽ ﺗﺶ ﻭ ﭼﺎﻟﻪ ﺩﻡ ﺍﻭ
ﮔﺮﯾﻮﻡ ﺳﯽ ﻭُﺟﺎﻕ ﮐﻮﺭ ﭼﯽ ﺷﻮ


ﮔﺮﯾﻮﻡ ﺳﯽ ﺗَﻞ ﻭ ﺗَﻤﺪﺍﺭ ﻭ ﺟُﻔﻨﻪ
ﮔﺮﯾﻮﻡ ﺳﯽ ﻟُﻮﯾﻨِﻪ ﻣﻨﺪﻩ ﮔُﺴﻨﻪ


ﮔﺮﯾﻮﻡ ﺳﯽ ﭼَﻪِ ﺑﯽ ﻧﻔﺖ ﻻﻟﯽ
ﮔﺮﯾﻮﻡ ﺳﯽ ﺯُﻣﯿﻨﺎ ﻫُﺸﮏ ﻭ ﻫﺎلی

 

 

گریوم سی خروش رود کارون
که بی ره وسته مینه کُه به زندون

 

به سی ماهی مرده ور گلالی
به سی زاینده رود هشک و هالی

 

گریوم سی بَلیت ریشه وُر تش
به سی زَهمتَوَر، بس خرده ناخش  

 

بنالم سی گل آلاله، بی دشت
به سی شیوند و شالو، کوه منگشت

نویسنده : حسین عبدالهی پبدنی : ٥:۳٩ ‎ق.ظ ; دوشنبه ۱٩ تیر ۱۳٩٦
Comments نظرات () لینک دائم

برف پیری

            برف پیری

راز دل با نام حق بگشودنی است      

راه حق با یاد او پیمودنی است

 

دل به خون آغشته ای می گفت دوش

سفره دل با خدا گستردنی است

 

برف پیری بر جبین  بنشست و گفت 

رو دلت شادان، که این نوزادنی است

 

ابر نیسان آمد و بارید  و رفت

گفت: دنیا هم چو من باریدنی است

 

جام می  در دست ساقی چون شکست

گفت: جام جم هلا افتادنی است 

 

...

نویسنده : حسین عبدالهی پبدنی : ٤:٤۳ ‎ق.ظ ; دوشنبه ۱٩ تیر ۱۳٩٦
Comments نظرات () لینک دائم

← صفحه بعد